U bent hier

De Schoolkerk: ‘Religieus erfgoed mag gekend worden’

Kinderen spelen voor de toren van Garmenwolde (foto: Ronny Benjamin)

De 13e-eeuwse kerk van Garmerwolde, onder de rook van de stad Groningen, kwam in 2003 in bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken. Langzaam ontstond het idee om het gebouw te gebruiken voor educatie. Sinds vorige zomer heet het gebouw dan ook de Schoolkerk. Samen met scholen wordt het aanbod ontwikkeld. 

Fraaie 16e-eeuwse gewelfschilderingen, een spectaculaire losstaande toren, een ruim, groen kerkterrein. Toen de kerk van Garmerwolde in het bezit kwam van de Stichting Oude Groninger Kerken, spraken gebouw en terrein direct tot de verbeelding.  Agmar van Rijn, projectleider van de Schoolkerk: ‘Het barst gewoon van de mogelijkheden. De gewelfschilderijen uit de dertiende eeuw zijn bijzonder, met behalve Jezus en Maria ook veel figuurtjes en dieren. Er is veel dat de fantasie prikkelt.’

'De gewelfschilderingen prikkelen de verbeelding'

In 2003 kwamen de gebouwen in bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken, die 93 kerken in de provincie onderhoudt en beheert. Bijzonder is dat de kerk, naast de herbestemming, nog steeds ook een aantal kerkdiensten per jaar houdt.

Tradities en feesten

De nieuwe functie en ontwikkeling tot Schoolkerk ontstonden langzaam, vertelt Van Rijn. ‘In 2015 werkten we mee aan een project van het museum Catharijneconvent over religieuze feesten: Feest! Weet wat je viert. Religieuze feesten worden overal nog gevierd, maar steeds minder mensen kennen de dynamiek achter deze tradities. De kerktoren in Garmerwolde werd daarom ingericht als tentoonstellingsruimte, om de achtergrond en ontstaansgeschiedenis van deze tradities te vertellen.’

Door dat project ontstond bijna drie jaar geleden het idee om de kerk te gebruiken als plek voor educatie. Projecten als Geef me de vijf - over de vijf wereldreligies, en Oost-West Paasbest trekken sindsdien veel schoolklassen uit de regio. Vanaf afgelopen zomer geschieden die projecten onder de naam De Schoolkerk.  ‘We hadden een sterke naam nodig’, zegt Van Rijn. ‘En deze naam helpt enorm bij het interesseren van scholen.’ Doordeweeks is de kerk geopend voor basisscholen. Busvervoer (tot 50 kilometer van Garmerwolde) verzorgt de Schoolkerk samen met het Nationaal Busmuseum in Hoogezand. In het weekeinde zijn de gebouwen geopend voor cultuurliefhebbers, toeristen en passanten.

Doe-stations

De toren is nu ingericht als permanente tentoonstellingsruimte voor Feest! In Oost en West, waarbij je rond de trap kunt kennismaken met vier christelijke en vier islamitische feesten, zoals kerst, Pasen, de ramadan en het Suikerfeest. ‘Elk feest heeft een eigen doe-station, zodat je de bedoeling van het feest kunt ervaren’, zegt Van Rijn. ‘Bij de ramadan is dat bijvoorbeeld een stok met een oogje, dat je langs een draad moet halen zonder die aan te raken. Daarmee willen we het idee van het vasten - het afzien van voedsel, en de beheersing die daarvoor nodig is - uitdrukken.”  

Opening van de toren van Garmenwolde (28 februari 2018)



‘Het gaat ons niet om het geloof’, zegt Van Rijn. ‘De Stichting Oude Groninger Kerken is een seculiere organisatie. Maar religie en tradities zijn een vorm van cultuur, die gekend mogen worden. De Schoolkerk wil uitnodigen tot leren en we gebruiken eigenlijk ons christelijke erfgoed als basis om de verrijking te zoeken in andere tradities. Daarnaast willen we een plek zijn waar actuele maatschappelijke discussies de ruimte krijgen. Aan schoolkinderen vragen we bijvoorbeeld: wat vier jij thuis? En wat vind je belangrijk? Erfgoed gaat niet alleen over het verleden, het helpt ook in denken over de toekomst.’ 

Duurzaamheid en de kerk als tijdmachine

Met de actualiteit in het achterhoofd denkt De Schoolkerk nu na over een project over duurzaamheid. Het boek De kerk als tijdmachine, een reis in de tijd, verscheen al eerder. Er wordt ook nagedacht over een tentoonstelling Van Maria tot Aletta – over de levens van beroemde vrouwen, aan de hand van Jezus’ moeder Maria en Aletta Jacobs, de eerste vrouwelijks arts in Nederland.

‘Het terrein met al zijn groen en prachtige grafzerken leent zich voor natuureducatie en poëzie'

Het toekomstig aanbod hangt ook af van de scholen zelf. Zij kunnen partner worden van de Schoolkerk en ideeën verder helpen uitwerken. Van Rijn: ‘Het terrein met al zijn groen leent zich ook voor natuureducatie en duurzaamheid. En er zijn prachtige grafzerken met mooie poëzie, dus aanbod waarbij kinderen nadenken over leven en dood is ook een mogelijkheid. Ideeën zijn er voorlopig genoeg!’ 

Reacties