U bent hier

Educatie om bakens van betekenis te bewaren

Schoolkerk Garmerwolde. Foto: Peter de Kan, Stichting Oude Groninger Kerken.

Studenten aangesloten bij het Netwerk Religieus Erfgoed schrijven blogs over de workshops die ze daar volgen. Ditmaal ‘Erfgoedonderwijs van de Toekomst’, een bezoek aan de tentoonstelling ‘Feest! In Oost en West’ in de Schoolkerk in Garmerwolde, en een gesprek met Patty Wageman, directeur van de Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK), over hoe kerken als ‘bakens van betekenis’ te bewaren voor toekomstige generaties, en de rol van educatie daarin.

Door Anne ter Borg, Sytske Nijdam en Sander Vroom, studenten master Religion and Cultural Heritage aan de Rijksuniversiteit Groningen.

‘Ons erfgoed, onze kerken, zijn nog steeds bakens van betekenis voor de lokale gemeenschappen,’ aldus Patty Wageman, directeur van de Stichting Oude Groninger Kerken. ‘Maar hoe creëer je belangstelling om deze bakens van betekenis te bewaren voor toekomstige generaties?’ Eén van de manieren is door het ontwikkelen van educatieve projecten, zoals de Schoolkerk in het Groningse Garmerwolde, waar we vandaag op bezoek zijn voor de workshop ‘Erfgoedonderwijs van de Toekomst’. 

Erfgoed laten zien
Het concept achter de Schoolkerk in Garmerwolde wordt verteld door Inge Basteleur, projectleider educatie van SOGK. ‘Je kunt mensen niet de toekomst in sturen zonder dat ze kennis hebben van het verleden. En je kunt kinderen niet zomaar vertellen dat erfgoed belangrijk is: je moet het laten zien.’ In dit eerdere artikel op deze site is meer te lezen over het concept van de Schoolkerk.

Begrip en dialoog stimuleren
De tentoonstelling ‘Feest! In Oost en West’, waar we vervolgens doorheen worden geleid, is een samenwerking tussen elf locaties over het land onder de noemer ‘Weet wat je viert’, waarvan de Schoolkerk er eentje is. Het doel ervan is begrip en dialoog onder de kinderen te stimuleren. Op originele en kunstzinnige wijze worden verschillende religieuze feesten verbeeld uit de islamitische en christelijke traditie. Voor deze tentoonstelling is het kerkelijk terrein grondig verbouwd: zo is de toren nu voorzien van Escher-achtige trappen en ontdek je, al klimmend en dalend, de verschillende religieuze feesten. Alle verbeelde feesten hebben een interactief aspect. Neem bijvoorbeeld de ramadan, waar een zenuwspiraal in de vorm van eten en drinken te vinden is, die niet aangeraakt mag worden.

Ruimte voor dialoog
Het gesprek na de wandeling door de expositie gaat over uitdagende thema’s rondom de nieuwe invulling van de Schoolkerk. Naast de lof over de prachtige en originele verbeelding van de feesten, zijn er ook kritische vragen. Hoeveel ruimte is er bijvoorbeeld voor de eigenheid van de verschillende religies? Christelijke en islamitische feesten wisselen elkaar in de tentoonstelling af, en vooral de overeenkomsten tussen de verhalen worden benadrukt. Er worden bovendien interpretaties gegeven aan feesten die voor anderen mogelijk aanstootgevend zijn of die niet passen bij hun religieuze betekenissysteem.

Ongelofelijk trots
Een andere vraag is of de Stichting Oude Groninger Kerken wel een educatieve rol op zich hoort te nemen met betrekking tot religie, als seculiere organisatie. Inge Basteleur vertelt daarop dat juist door de dialoog over religie onder kinderen te stimuleren, aan de hand van hun eigen ervaringen, hun eigen feesten, bijdraagt aan onderling begrip. Als voorbeeld geeft ze dat juist moslimkinderen ongelofelijk trots zijn als zij in de Schoolkerk de ruimte krijgen om iets te vertellen over ramadan en suikerfeest aan de hand van de tentoonstelling.

Juist een kerk
Onze eigen conclusie na de workshop, is dat de Schoolkerk ervoor kan zorgen dat een kind, bewust of onbewust, een band creëert met dit ‘baken van betekenis’, en zo bijdraagt aan de toekomst van het religieus erfgoed. Door innovatief gebruik kan juist een kerk een toegankelijke ruimte zijn waarin nieuwe vormen van ontmoeting en verbinding worden gestimuleerd om de diverse gemeenschappen bij elkaar te brengen.


Het Netwerk Religieus Erfgoed is opgericht door het Centrum voor Religie en Erfgoed van de Rijksuniversiteit Groningen met steun van het programma Toekomst Religieus Erfgoed, en wordt geleid door professor Todd Weir, directeur van het Centrum van Religie en Erfgoed en Dr. Jacobine Gelderloos, verbindend specialist dorpskerken bij de Protestantse Kerk Nederland. Organisaties die zich verbonden voelen met het thema zijn welkom om contact op te nemen en zich zo mogelijk aan te sluiten bij het netwerk.

Reacties