U bent hier

Een terugblik op de live-uizending Open Kerken

Stellen kerken zich open voor de samenleving of zijn ze vooral intern gericht? En wat is openstellen? In de derde uitzending van De Kerk van alle Kanten (hier terug te kijken) stond het thema open kerken centraal. Daarbij kwam de gastvrijheid van kerken ter sprake en de relatie tussen kerk en kunst. 

Tafeldame was deze keer Marieke van Schijndel, directeur van het Museum Catharijneconvent in Utrecht. Met presentatrice Marlies Claasen zat zij bij de twee tafelgesprekken. 

Column
Maar voordat het eerste gesprek werd gevoerd, kwam Ruben van Zwieten aan het woord in een vooraf opgenomen videoboodschap. De ‘dominee van de Zuidas’ sprak in zijn column over de oorspronkelijke betekenis van de kerk. “Het woord kerk komt uit het Grieks en is te herleiden tot het woord ‘bijeenroepen’. Het bijeenroepen van mensen om stil te staan bij het geheim van het (samen)leven. Maar dat kerkgebouw, die plek voor het bijeenroepen van mensen bij hun roepnaam, is anno 2020 anders dan vroeger. Past de inrichting nog wel? Is het niet te bruin, te donker, te stoffig? Of kan er nieuw licht binnen vallen en moeten we muren openbreken? Want ook anno 2020 snakken mensen naar een huis voor ontmoeting en inspiratie. Het is niet de politiek, het is niet het marktplein maar het is de diepste beschouwing op het leven wat ons mens maakt.” 

Eerste tafelgesprek
Tijdens het eerste tafelgesprek vertelde Marieke van Schijndel over het Grootste Museum van Nederland. Dat zijn kerken die hun deuren openstellen voor het publiek. Al 17 gebedshuizen zijn hierbij aangesloten. Daar zit ook een kerk bij in beheer van de Stichting Oude Groninger Kerken. Patty Wageman, directeur van deze stichting, vertelde over het belang van openheid: “Het grootste deel van onze kerken is zo veel mogelijk open.” 

Voor abt Dennis Hendrickx van de abdij van Berne is het openstellen iets heel natuurlijks. De spiritualiteit van zijn orde is de vita mixta. Dat houdt onder andere in dat je optrekt met de gemeenschap. Van huis uit is er dus een open cultuur. Hendrickx: “We stellen onze gebouwen open en verhuren bijvoorbeeld ruimte aan de plaatselijke muziekvereniging.” 

Kunnen kerkgebouwen zich dan ook meer openstellen voor toerisme? Conrad van Tiggelen, directeur Strategy and Branding Nederlands Bureau voor Toerisme & congressen, heeft hier onderzoek naar gedaan. Van Tiggelen: ‘Een van de belangrijkste conclusies is dat je goed moet kijken naar: welke bezoeker past bij welke regio? En welke bezoekers kunnen bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen in die regio? 

Tweede tafelgesprek
Het tweede gesprek ging over de relatie tussen kerk en kunst. Met eerst een mooie introductie over het thema door Joost de Wal, schrijver van het boek Kerk en Kunst. De Wal: “Religieuze kunst is misschien wel de kunst van de heilzame verwarring. Verwarrende thema’s doen je nadenken op een andere manier.” Zo past het ook bij onze tijd: de kerkelijke traditie helpt mee om anders na te denken over geloof en traditie. Zo ontstaat hier ook een dialoog over. 

Jaap van Rijn, directeur Goudse stichting Sint-Jan in Gouda, ziet die relatie als volgt: “Door kunst in de kerk heb je de verbinding tussen kerk en maatschappij. Mensen lopen naar binnen om het mooie glaswerk te zien. En in de kerk krijgen ze dan ook de religieuze betekenis ervan mee.” Evert Postma, secretaris van de Van der Leeuwstichting, stelde mede daarom de vraag: “Wat is religieuze kunst nu eigenlijk en welke kunst is passend in een kerkgebouw?” Tamara Schoppert, productieleider Under de Toer, sprak over de kracht van verhalen. Haar project heeft verhalen opgeleverd over wat er in de kerk gebeurd is. Die verhalen hebben kunstenaars geïnspireerd en dat heeft weer geleid tot mooie exposities en theaterproducties.” 

En dat was wel toepasselijk, want ook de verhalen van alle gesprekspartners waren zeer inspirerend. Marlies sloot dan ook af met de woorden: “Het was een inspirerende bijeenkomst.”

Maar er is meer! Ook bij dit thema hebben we allerlei nuttige informatie verzameld, te vinden op de speciale pagina Open Kerken. Daarnaast hebben we nog twee afleveringen van De Kerk van alle Kanten te gaan; op 3 februari en 17 februari. Aanmelden voor deze live-uitzendingen kan hier. 

Reacties