U bent hier

Op pelgrimage in Nederland

Auteur: Miranda Megens

Moderne pelgrims zijn een interessante doelgroep voor eigenaren en exploitanten van religieus erfgoed. De Quickscan Pelgrimage - uitgevoerd voor Toekomst Religieus Erfgoed/Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - laat zien hoe pelgrimsroutes voor verschillende doelgroepen kunnen worden ontwikkeld. Kerken en kloosters staan daarbij centraal.

Tegenwoordig gaan mensen om uiteenlopende redenen op pelgrimage: omdat ze op weg zijn naar een religieus doel, omdat ze willen genieten van het landschap en de natuur, omdat ze geïnteresseerd zijn in de cultuurhistorische verhalen of op zoek zijn naar reflectie en identiteit. Er is dus een waaier aan motieven en iedereen die dat wil, noemt zichzelf pelgrim. Tegelijkertijd is te zien dat routes zelf veranderen. Een pelgrimspad heeft niet meer altijd een heilig einddoel, lokaal en regionaal worden paden, korte etappes, loops, mini-camini’s, ontwikkeld die misschien niet pelgrimspad heten, maar wel de associatie daarmee oproepen. Zo ontwikkelde toerisme-organisatie Visit Zuid-Limburg 11 wandelroutes langs religieus erfgoed, als onderdeel van de campagne 'Bezin in Zuid-Limburg'. 

Deze eigentijdse, brede interpretatie van het begrip pelgrimage biedt uiteenlopende perspectieven voor partijen die een route willen ontwikkelen of een bestaande route willen uitbreiden, versterken of verder willen professionaliseren. 

Speciaal voor de quickscan, uitgevoerd door Miranda Megens, is een model ontwikkeld dat partijen kunnen gebruiken om accenten te leggen. Ligt het accent in het religieuze domein, dan ligt de nadruk van de route op de religieuze beleving. Ligt het accent op recreatie/vrije tijd, dan kan de recreatieve beleving belangrijker zijn dan het religieus erfgoed zelf. Bij de nadruk op erfgoed, is er zeer bijzonder religieus erfgoed te bezichtigen. En ligt de nadruk in het domein van cultuur/identiteit, dan vertellen kerken, kapellen en wegkruisen onderweg het cultuurhistorische verhaal van een streek. Kortom: dit model maakt positionering, uitwerking en focus op doelgroepen helder.

Natuurlijk wil de wandelaar of fietser die mooie kerk of klooster ook van binnen zien. Daarom is toegankelijkheid van het religieus erfgoed onderweg belangrijk. Het beklimmen van de toren, het bekijken van het eeuwenoude graf of zelf de sleutel bij de buren ophalen vergroot de beleving van de pelgrimage.

De Quickscan Pelgrimage is een verkennend onderzoek naar hoe partijen pelgrimsroutes verder kunnen professionaliseren of gaan ontwikkelen. Uitgangspunt is de toegankelijkheid van kerken en kloosters – een van de vijf pijlers van het programma Toekomst Religieus Erfgoed. De presentatie van het onderzoek van Miranda Megens is via deze link te bekijken en het gehele onderzoek is hier te downloaden

Reacties