U bent hier

Portret van de dorpskerk

Voor zijn boek Portret van de Kerk legde Jeroen Taalman 26 kerken in Groningen en Friesland vast met de camera. Ook de voorgangers gingen op de foto. Waarom dit fotoproject en wat viel hem op in Noord Nederland?

Is dit gebouw nog altijd als kerk in gebruik? Dat vroeg Jeroen Taalman zich tijdens het hardlopen af toen hij langs een klein dorpskerkje kwam. En zo ontstond het idee van een nieuw fotoproject: fotograferen van actieve dorpskerken in een duidelijk afgebakend gebied. Hij koos voor Noord-Nederland.

Niet alleen het gebouw, ook de mens

Nadat hij wat contacten had gelegd, raakte hij ook geïnteresseerd in de mensen die actief zijn binnen zo’n kerkgemeente. Taalman: ‘Ik wilde wel eens praten met een dorpspredikant. Ik vroeg me af hoe het nou kan dat je je als predikant in een klein gehucht vestigt. Zeker gezien de ontkerkelijking, de bevolkingskrimp en de vergrijzing.’

Waarom het noorden?

Zijn keuze voor Friesland en Groningen was ingegeven vanuit de gedachte dat daar vast nog veel kerken als zodanig in gebruik zijn. Hij vond het bovendien geen straf om daar rond te rijden. ‘Ik kende de provincies niet zo goed, maar goed genoeg om te weten dat het er prachtig is.’

Inspirerende gesprekken met dorpspredikanten

De contacten tijdens de fotosessies bezorgden hem een aangename verrassing. ‘Het viel me op hoe open en ontspannen de predikanten waren. Ik was er nog een beetje vanuit gegaan dat ze in het noorden nogal stug konden zijn. Een grote misvatting. Wat mij ook opviel, was het optimisme. Vooral waar de samenwerking tussen kerk en dorp goed is. Daar waar minder verbinding is tussen kerk en dorp trof ik soms een meer gelaten houding aan. Al met al vond ik de gesprekken zeer inspirerend. Ze brachten mij veel, terwijl ik helemaal niet kerkelijk of gelovig ben. De gesprekken gingen over tijdgewricht, praktische zaken, zoals nu corona, zingeving en samenwerking. God en bijbel kwamen wel eens voorbij, maar hadden niet de overhand.’

Buurthuis van het dorp

De verschillen tussen de kerken en hun voorgangers waren soms best groot. Toch kwam er voor Taalman ook een algemeen beeld naar boven: dat dorpskerken en hun predikanten tegenwoordig eigenlijk een andere rol hebben. ‘De predikanten blijven het gezicht van de kerkgemeente, maar zijn nu veel meer gericht om cohesie, samenwerking, coaching dan op exegese en duiding. De predikant is niet meer degene die uitlegt hoe het allemaal zit, maar meer iemand die anderen verleidt zichzelf levensvragen te durven stellen en op zoek te gaan. En er komt steeds meer ruimte voor andere zaken die niet rechtstreeks met het geloof te maken hebben, maar daar gewoon gevoelsmatig goed bij passen. Denk aan dorpsactiviteiten, kunst en cultuur, sociale activiteiten (beurzen, kaartavonden) en sport en spel etc. De kerk ontwikkelt zich in een aantal plaatsen verrassend goed tot buurthuis van het dorp.’

Toekomst kerkgebouwen

Ondanks de positieve ontwikkelingen is er ook reden voor zorg. ‘Meerdere kerkgemeenten zitten met de kerkgebouwen in hun maag. Door fusies zijn jongere, voorheen gereformeerde, kerkgebouwen nogal eens verkocht of afgebroken. Ik kwam ook veel tegen dat men kool en geit probeert te sparen om maar alle gebouwen te behouden. Met alle vraagstukken van dien over onderhoud en stookkosten. De stichtingen Alde Fryske Tsjerken en Oude Groninger Kerken hebben nu respectievelijk zo’n 50 en 100 kerkgebouwen overgenomen en dat is natuurlijk heel mooi. Op het totaal is dat nog maar een klein deel, maar het is hoopvol.’

Meer over Portret van de Kerk op de website van Jeroen Taalman

Reacties