U bent hier

Ruben van Zwieten blaast nieuw leven in Nicolaaskerk

Programmaleider Toekomst Religieus Erfgoed Frank Strolenberg en Ruben van Zwieten in de Kortgeense Nicolaaskerk.

Sociaal ondernemer en dominee (van de Zuidas) Ruben van Zwieten heeft een nieuw project: al een tijdje werkt hij aan de transformatie van de Kortgeense Nicolaaskerk. Het moet - net zoals De Nieuwe Poort op de Zuidas - een plek worden die inspeelt op een bredere bezinningsdrang, zonder dat er afbreuk wordt gedaan aan de religieuze functie die de kerk vóór de verbouwing had. 

‘De kerken van nu zijn gesloten bastions. Het gaat niet goed met de kerk als instituut en het gaat ook niet goed met de waardering voor het kerkgebouw in de samenleving. Dat moet veranderen’, betoogde Ruben van Zwieten in zijn column geproduceerd voor de talkshow De Kerk van alle Kanten. Volgens Van Zwieten moeten kerkgebouwen zich meer openstellen en terug naar de oorspronkelijke betekenis van het woord ‘kerk’, namelijk het bijeenroepen van mensen (het woord ‘kerk’ stamt etymologisch af van het Griekse werkwoord ‘kaleo’). 

Met de verbouwing van de Zeeuwse Nicolaaskerk voegt Van Zwieten de daad bij het woord. In een vernieuwde Nicolaaskerk staan de deuren open, gaat het gebouw leven en schijnt er meer en nieuw licht. Van Zwieten ambieert daarom om sommige kerkmuren te vervangen door ramen. ‘We behouden het oude maar staan met staan beide benen in de toekomst’, aldus van Zwieten. Nu is van de buitenkant is nog weinig te zien van de transformatie, maar eenmaal binnen is het al goed zichtbaar. De kerkbanken hebben plaatsgemaakt voor bouwmaterialen en de preekstoel is al verplaatst. Sommige relikwieën hebben geen plek in het vernieuwde ontwerp. Maar de belangrijkste ornamenten krijgen een prominente plek. 

Kortgene is al de derde Nederlandse plek waar van Zwieten zich met zijn organisatie De Nieuwe Poort gaat vestigen. Na eerdere bezinningscentra op de Zuid-as en in het zakendistrict van Rotterdam, zet de Nieuwe Poort nu ook voet aan wal in de Zeeuwse regio. ‘Deze regio wordt vaak gezien als een krimpgebied, maar afgelopen jaar zijn er zeshonderd nieuwe gezinnen gevestigd, waarvan 15% ook daadwerkelijk in Kortgene. Bovendien wemelt het hier in de zomer van de toeristen en buiten kijf staat dat ook in de regio behoefte is aan bezinning. 

Een frisse blik was echter nodig. De Protestantse gemeente Kats-Kortgene kampt al jaren met een sterk teruglopend ledenaantal, waardoor de instandhouding van de Nicolaaskerk onzeker bleek. Ruben van Zwieten ziet ondanks de secularisatie een brede groeimarkt voor zingeving, verspreid over meerdere generaties. De Nicolaaskerk wordt daarom ook een bezinningscentrum waar sociaal-culturele activiteiten worden gehouden. ‘Denk aan bezinnings-retraites, verdiepende debatten, het tonen van documentaires’. 

De transformatie van de Nicolaaskerk is een treffend voorbeeld van bezield (her)bestemmen, zoals Stine Jensen in haar column over het herbestemmen van religieus erfgoed opperde. Maar om dit alles te bewerkstelligen moet er ook geld in het laadje komen. Daarom komt er ook een restaurant waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werken én wordt er gebouwd aan een aantal appartementen in en rondom de kerk. Die appartementen zijn bestemd voor hen die een cursus of retraite volgen in de vernieuwde Nicolaaskerk. ‘Maar in het hoogseizoen, als het inwonersaantal van Kortgene exponentieel stijgt door de toeristen worden de appartementen ook recreatief verhuurd’. Van Zwieten onderneemt dus om een gemeenschappelijk doel te realiseren: de instandhouding van de Nicolaaskerk.

Want de kerk behoudt ook haar religieuze functie. ‘De kerkdienst op zondag gaat gewoon door, dat zijn we verplicht aan de lokale gemeenschap. Maar daarnaast is het zaak om elke vierkante meter optimaal te benutten voor culturele- of commerciële activiteiten. Iedere kerk wil wel iets van culturele activiteiten organiseren, maar dat moet je goed doen. Met De Nieuwe Poort in Amsterdam en Rotterdam hebben we hierin gelukkig al aardig wat ervaring opgedaan’. 

Maar zonder slag of stoot gaat de verbouwing niet: ‘Je wilt vaak sneller gaan dan kan. Vergunningsaanvragen duren lang en soms loop je op je tenen om een gulden middenweg te vinden en alle betrokken partijen tevreden te houden. Maar het is het waard. Kortgene krijgt er een huiskamer bij. Een plek voor rust, reflectie en verdieping’, aldus van Zwieten. 

Ruben van Zwieten gaat De Nieuwe Poort Zeeland bestieren met de oud-voorzitter van de Protestante Kerk in Nederland en dominee ter plaatse ds. Karin van den Broeke. Zij hopen in april de deuren van De Nieuwe Poort Zeeland te kunnen openen. 

Reacties