U bent hier

Ruimte gezocht/ruimte gevonden

Champing - 'kamperen in een kerk' - is sinds 2015 in Engeland mogelijk in twintig historische kerken. Dit is de St. Thomas in Friarmere, Lancashire. Foto: Churches Conservation Trust, champing.co.uk

De boel organiseren op anderhalve meter, het is een opgave voor veel organisaties. Zeker op plekken waar veel mensen samenkomen, denk aan scholen, kinderopvanglocaties, zorgcentra, hotels en restaurants. Kunnen kerken - met hun grote volume en vloeroppervlak  - hierin iets betekenen, zo vroegen onze ambassadeurs Elco Brinkman en Pieter Siebinga zich eerder al af. Inmiddels duiken de eerste voorbeelden van tijdelijk gebruik op. Zou dit structureel kunnen worden? En wat is daarvoor nodig?  

In het Noord-Hollandse Huizen is in de Nieuwe Kerk door zorggroep Amaris eind april gestart met een corona-unit van vijftien bedden. De kerk staat naast één van de verpleeghuizen van de zorgorganisatie en er was al goed contact. De bestaande corona-afdelingen raakten vol, en vanwege de locatie en de ruimte was de link snel gelegd. De kerk ging meteen akkoord en de kerkbanken mochten opzij om ruimte te maken voor het noodhospitaal, gebouwd door decorbouwers die normaal op beurzen staan en die slimme wanden bedachten, zodat mensen elkaar niet zien als ze in bed liggen of zitten.

In Zandvoort klinken in de Protestantse Dorpskerk  sinds kort de kinderstemmen van groep acht van de Oranje Nassau School. Hun juf heeft astma en is daarmee kwetsbaar voor corona, maar wil toch graag haar klas in het echt zien en samen met hen de eindmusical organiseren. De ruimte die de kerk biedt is daarom heel geschikt.

In België zijn vergelijkbare voorbeelden te vinden van kerken die tijdelijk gebruikt worden vanwege de coronacrisis. Zoals in Deurne, waar de Sint-Rochuskerk is omgebouwd tot coronatestcentrum, en in Olen, waar in een kerk vlakbij een basisschool een extra lokaal is gemaakt voor het zesde leerjaar.

Ook op het vlak van ‘bezinningstoerisme’  ontstaan er mogelijkheden, zeker als er rondom een kerk of klooster veel ruimte is, zoals bij klooster Nieuw Sion in Diepenveen. Daar is het mogelijk deze zomer te kamperen in het ritme van het dagelijks kloosterleven. In Engeland is dit champing sinds 2015 trouwens al een begrip. In twintig historische kerken van de Churches Conservation Trust is het mogelijk één of meerdere nachten te verblijven. Met de opbrengsten wordt het onderhoud van de kerken bekostigd.

Nu de horeca langzaam op gang komt, biedt in Den Bosch de beroemde Sint Jan vanaf medio juni ruimte aan naastgelegen horecaondernemers om een deel van hun terrassen in de Sint-Janstuin op te stellen. In goed overleg, en met eerbiediging van kerk en tuin.

De Sint-Janstuin in Den Bosch. Vanaf medio juni mogen naastgelegen horecaondernemers hier hun terras opzetten.
Foto: VVV Den Bosch.

Kerken en kloosters die hun ruimte aanbieden voor bepaalde sectoren die met ruimte woekeren om anderhalve meter afstand te waarborgen, of die binnen coronamaatregelen de sfeer bieden om bezoekers een bijzondere ervaring te geven. Zou hier niet juist nu meer mee kunnen? En vooral, zou dit structureler kunnen, zoals de ambassadeurs van Toekomst Religieus Erfgoed stellen?

Kijkend met de ogen van een architect, zegt Karien van Velsen, coördinator Bisschoppelijk Adviesbureau Bouwzaken en architect voor Bisdom Rotterdam, loop je dan wel aan tegen het feit dat het één grote ruimte is en dus koud. ‘Een oplossing hiervoor is iets verbouwen of inbouwen zonder de kerk zelf te veranderen.’

Over zulke ‘tijdelijke inbouwmogelijkheden’ is een aantal jaren geleden, in 2017, ook al nagedacht tijdens de competitie ‘Alles door de kerkdeur’ voor de beste mobiele facilitaire unit, georganiseerd door BOEi, organisatie voor het restaureren, herbestemmen en exploiteren van erfgoed. Daarbij won Hester Poortinga met het ontwerp ‘Licht gewichtig’: een tijdelijk paviljoen, opgebouwd uit een houten frame en opblaasbare wanden van folie. Het demontabele paviljoen heeft de vorm van een kerk en het licht dat door het nonwoven - een plastic folie – schijnt, geeft het interieur een sacrale sfeer.  Tot een daadwerkelijke realisatie van het project is het helaas niet gekomen.

Het winnende ontwerp van Hester Poortinga uit ontwerpwedstrijd 'Alles door de kerkdeur' van BOEi uit 2017. 

Recenter heeft BOEi er ook nog een projectplan voor ingediend bij de BankGiro Loterij genaamd ‘Op avontuur in Nederlandse cultuur’ waarbij, onder andere geïnspireerd op het champing in Engeland, mensen op bijzondere erfgoedlocaties kunnen overnachten, waaronder kerken, en waarbij ook gebruik wordt gemaakt van slaapunits.

Omdat wij dit thema graag verder willen onderzoeken, zouden we bij kerkbesturen willen inventariseren hoe zij - in deze periode en ook daarna - denken over tijdelijk gebruik, en voor welke sectoren. We hebben daartoe een online vragenlijst gemaakt. Hierin staan ook vragen over de inrichting van de anderhalvemeterkerk in verband met coronamaatregelen. Bent u of kent u een kerk(organisatie) die hieraan mee zou willen doen, dan horen wij dat heel graag. Hier vindt u de link naar de vragenlijst.

Kent u voorbeelden van kerken waarbij tijdelijk gebruik en/of tijdelijke units plaatsen al gebeurt, dan horen wij dat ook heel graag. U kunt dan mailen naar kerkenvisies@cultureelerfgoed.nl

Reacties