U bent hier

Schettens - Bezinningsnacht in de kerk die nog kerk is

De Protestantse kerk in Schettens biedt een bezinningsovernachting in de kerk aan. Beeld: Miranda Megens.

Dit artikel is eerder verschenen als onderdeel van het onderzoek 'Kerkgebouw in verandering: De inzet van rituelen bij kerkgebouwen in transitie' van Miranda Megens.

De kerk van het Friese Schettens is nog altijd in gebruik als kerk, maar het is ook mogelijk om er te overnachten. De toren doet dienst als slaapkamer. Vooraan in de kerk is een zitje gecreëerd met twee fauteuils en een bijzettafeltje met schemerlamp. Het vormt een mini-huiskamer tegen de zuidgevel aan, tussen de kerkbanken en de avondmaalstafel in. In de gang op de begane grond zijn een douche en toilet gemaakt, de consistorie is een klein keukentje geworden.

Het is niet de bedoeling de kerkovernachting te zien als een luxe, bijzondere b&b-locatie waar gefeest kan worden. De ambiance, met een levende begraafplaats om de kerk heen, leent zich daar ook niet voor. ‘Mensen zitten hier ‘s avonds echt in de kerk,’ zegt dominee Edna Zwerver. Ze wijst naar het zitje, en naar de 17e-eeuwse grafzerken in de vloer. ‘Dus het is niet zo maar een plaats, je moet dit echt willen. Je stelt je hier bloot aan de tijdelijkheid en eeuwigheid.’

De rituele handeling bestaat eruit dat de kerk zodanig wordt ingericht dat op een onalledaagse manier een bijzondere sacrale beleving mogelijk wordt.

Edna Zwerver vindt dat het zitje niet conflicteert met de functie van kerk. ‘Het is in bedekte kleuren en als je in het noord-oostschip zit, zie je het niet eens. Dit is geen gewijde ruimte; wij als protestanten heiligen de ruimte door de mensen, het lichaam van Christus is aanwezig in de mensen zelf. Dit geeft geen aanstoot, het wringt niet.’

Rein Boersma, voorzitter kerkenraad en kerkrentmeester, noemt het een spirituele overnachting. ‘Mensen krijgen de sleutel en hebben de hele kerk voor zichzelf, ze mogen zitten waar ze willen. Dat past in het ‘zijn’ van de kerk. We willen het gebouw zelf van invloed laten zijn op de mensen en een plaats bieden om tot bezinning te komen.’

Het was al jaren duidelijk dat er iets moest gebeuren met de kerk en dat een opknapbeurt nodig was. In 2013 boog een commissie zich over een nevenbestemming. Indachtig Menno Simons, stichter van de mennonieten (doopsgezinden), wiens roots in het nabij gelegen dorp Witmarsum liggen, kwam de commissie uit op het idee van overnachtingen. Nog altijd leven mennonieten over de wereld verspreid. Met een overnachtingsmogelijkheid in Schettens zouden volgelingen gelegenheid hebben vlakbij te overnachten, zo is het idee. Daarnaast werd het idee van slapen in de kerk geïnspireerd door het Britse verschijnsel ‘champing’, een samentrekking van ‘church’ en ‘camping’, waarbij in een kerk de slaapzakken worden uitgerold.

Nadat dat voorstel door leden van de kerkgemeenschap, door dorpsinwoners en de gemeente was aanvaard en goedgekeurd, werden subsidies en fondsen aangevraagd. Met een substantiële eigen bijdrage werd vervolgens de verbouwing gerealiseerd.

Vorig jaar zijn er 35 overnachtingen geweest. Vrijwilligers uit het dorp, ook niet-gelovigen, zorgen voor de ontvangsten en de bijbehorende taken. ‘Mensen zijn trots op de kerk,’ zegt Edna Zwerver. ‘En als de klok stilstaat, weet iedereen dat er gasten zijn’.

Inzet ritueel:

Een sacrale plaats in een sacrale ruimte creëren en deze zo transformeren tot een sacrale beleving.

Wat doet dit ritueel:

Creëren sociale en religieuze cohesie; plaats van rust en bezinning; herinneren aan verleden; uitdrukken maatschappelijke waarden.

Tags 
Friesland

Reacties