U bent hier

Stappen zetten naar een Groene Kerk

Ecologische kerktuin bij Het Baken in Ommen.

Steeds meer kerken gaan aan de slag met verduurzaming. Bij GroeneKerken, een initiatief van Kerk in actie en Tear, zijn nu driehonderd kerken aangesloten. Het netwerk is bedoeld te inspireren om duurzame stappen te zetten. We lichten er drie uit. 

Een paradijsje in Ommen
Het Baken in Ommen (Gereformeerde Kerken vrijgemaakt) heeft sinds dit jaar een prachtige ecologische tuin bij de kerk. Met een groot insectenhotel voor insecten, wilde bijen en vlinders, zandplekjes en een zogenoemd ‘steilwandje’, waar insecten zelf hun gaatjes en gangen kunnen maken. Allerlei vogels, insecten en vlinders vinden hier hun voedsel en schuilplekken, en wandelaars komen tot rust op de bankjes met uitzicht op vogels en bloeiende struiken. En op termijn vindt misschien zelfs de vleermuis en (gier)zwaluw haar plek bij de kerk.

Hiervoor was er een keurige tuin met coniferen en een net, groen gazon. Netjes, onderhoudsvriendelijk en weinig op aan te merken. Maar de boswachter, die in de toenmalige kerkenraad zat, had een droom en schreef een groenbeleidsplan dat afweek van de norm. ‘Levende natuur waarin wij Gods hand kunnen zien, waar we van kunnen leren, waarvan we kunnen genieten en die we tot bloei kunnen laten komen.’ De ecologische kerktuin kwam er met behulp van verschillende fondsen en subsidies, en de kennis en inzet van gedreven kerkleden

Raam in de Centrumkerk, 
Protestantse Gemeente Winsum-Halfambt.

Ventileren in coronatijd
De verbouwing van de Centrumkerk, de Protestantse Gemeente Winsum-Halfambt had als doel energieneutraal te worden. Bovendien zorgde de wijze van ventileren voor een minimale hoeveelheid schone buitenlucht, iets dat vanwege corona nog een extra van belang werd. Als eerste stap is daarom gekozen voor een gebalanceerd ventilatiesysteem met warmteterugwinning.  Gebalanceerd houdt in dat volledig met buitenlucht wordt geventileerd en dat dezelfde hoeveelheid lucht weer vanuit de ruimte wordt afgevoerd naar buiten. Er wordt dus niet meer gerecirculeerd. Om de buitenlucht op de gewenste temperatuur te krijgen voor het juiste comfort wordt gebruik gemaakt van warmteterugwinning. Circa 80% van de warmte uit de afblaaslucht vanuit de kerkzaal wordt hergebruikt, waardoor er nog slechts 20% duurzame warmte moet worden toegevoerd.

De installatieopzet sluit heel goed aan bij de RIVM-richtlijnen om recirculeren waar mogelijk te voorkomen en volledig met buitenlucht te ventileren. Door de warmteterugwinning is dit ook onder winterse omstandigheden toepasbaar zonder dat dit veel energie vraagt. De installatie van de Centrumkerk wordt circa twee uur voor de dienst of activiteit automatisch in bedrijf genomen en draait circa twee uur na om een volledige doorspoeling van de kerkzaal te kunnen bewerkstellen. Wanneer geen activiteiten in de kerkzaal plaatsvinden wordt niet geventileerd om de energiezuinige opzet van de installatie te borgen en uiteindelijk energieneutraal te kunnen blijven.

Hervormde Gemeente Hierden
is de driehonderdste Groene Kerk.

Groene werkgroep in Hierden
De Hervormde Gemeente Hierden met twee wijkgemeentes en 1300 leden is het driehonderdste lid van de beweging. 'Moeten we niet meer met duurzaamheid doen', zo vroegen steeds meer Hierdense gemeenteleden zich af. ‘We hebben toch de opdracht om de schepping van God zo goed mogelijk te bewaren voor de toekomstige generaties?’ Dan is het gek als je daar als kerk niet zoveel mee doet, vond men. Je kunt als kerk zelf iets doen, bijvoorbeeld biologische en fair trade koffie schenken, ledverlichting aanbrengen en zonnepanelen, maar de impact is veel groter als alle 1300 huishoudens duurzamer gaan leven. En als die mensen het in hun omgeving weer doorvertellen is het sneeuwbaleffect nog groter.

De Algemene Kerkenraad heeft daarom een werkgroep samengesteld met twee doelstellingen: zorgen dat de  kerkorganisatie zelf zo duurzaam mogelijk handelt, en de kerkleden inspireren en motiveren/aanzetten tot een levenswijze die maximaal zorg draagt voor de schepping. De werkgroep organiseert onder anderen gemeenteavonden en geeft groene tips.

De toolkit van GroeneKerken geeft kerken de eerste handvatten om zelf aan de slag te kunnen, op zes gebieden. Elke kerkgemeenschap heeft immers een ander vertrekpunt en budget. Het doel is dat kerken stappen zetten, klein of groot, naar duurzaamheid, en daarbij niet overweldigd raken door keuzes en kosten. Kijk eerst naar wat er voorhanden is in de kerkgemeenschap, adviseert GroeneKerken. Formeer een werkgroep van deskundige kenners die kunnen organiseren. Kijk daarna naar de stappen die je als kerk kan en wil zetten. En combineer dat met bestaande activiteiten. Staat er verbouwing of onderhoud gepland? Kijk of je met duurzame materialen en verf kan werken. Of heeft de kerk een grote tuin, dan kun je deze wellicht inrichten als moestuin of een bijenhotel plaatsen om de biodiversiteit te stimuleren.

Meer over verduurzaming van kerken is te vinden in ons Dossier Duurzaamheid.

Reacties