U bent hier

Studenten zijn de toekomstige gebruikers

De afstudeerexpositie van de opleiding Interior Design van SaxionNext in de Lebuinuskerk in Deventer in juni 2019. Foto: Renze Koenes.

Studenten zijn de toekomstige gebruikers van herbestemde gebouwen, en juist daarom is het belangrijk dat zij betrokken zijn bij hun eigen toekomst. Binnen het programma Toekomst Religieus Erfgoed wordt dan ook steeds vaker samengewerkt met onderwijsinstellingen zoals de Rijksuniversiteit Groningen en SaxionNext in Deventer.

Bij de Rijksuniversiteit Groningen werken professor Geschiedenis van het Christendom Todd Weir en onderzoeker Jacobine Gelderloos aan een groot onderwijsproject met de naam Oude Kerken, Nieuwe Betekenissen. Twee jaar lang willen ze in heel het land colleges en workshops organiseren die de verbinding leggen tussen verschillende onderwijsinstellingen, kerken en erfgoedorganisaties. Weir: ‘De kerkenvisies zijn een maatschappelijk project, waarin overheden samenwerken met kerken, bewoners en gemeenten. Wij hebben het idee dat daar ook meer betrokkenheid moet zijn van studenten en academici.’

Theorie en praktijk verbinden
Dat academici en erfgoedorganisaties hiervoor openstaan, werd bij de eerste bijeenkomst voor het project al duidelijk. Naast de Rijksuniversiteit Groningen sluit een heel rijtje zich aan: de Vrije Universiteit, de Reinwardt Academie, het Joods Cultureel Kwartier, het Museum Catharijneconvent, de Protestantse Theologische Universiteit, het Katholiek Documentatie Centrum Universiteit van Nijmegen, Future Religious Heritage, Stichting Alde Fryske Tsjerken, Stichting Oude Groninger Kerken, de Dorpskerkenbeweging, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zelf .

Samen en in verschillende combinaties willen zij workshops of colleges geven aan studenten in heel het land. Gelderloos: ‘Zo kan de Stichting Oude Groninger Kerken samen met de Rijksuniversiteit Groningen of de Reinwardt Academie een workshop gaan organiseren. Op die manier komen studenten met theoretische kennis samen met mensen uit de praktijk.'

Er zijn tal van ideeën waar de workshops over kunnen gaan, vertelt Gelderloos. ‘We werken bijvoorbeeld aan een workshop in een dorpskerk in het noorden van het land, over de rol van dorpskerken in de leefbaarheid van het dorp en wat een herbestemming van zo’n kerk kan betekenen. Daarnaast komt er een workshop over de rol van religieus erfgoed in het (basis)onderwijs in een diverse samenleving. Of collectievorming: als de functie van een kerk verandert, wat bewaar je dan wel en wat niet? En wat doe je vervolgens met die objecten?’

Nieuwe perspectieven
De verbinding van verschillende partijen en theorie en praktijk leidt hopelijk tot nieuwe perspectieven in religie- en erfgoedwetenschap, aldus Weir en Gelderloos. Weir: ‘Tot nu toe werkten kerken, erfgoedorganisaties en universiteiten vooral veel in hun eigen bubbel. Maar het is heel boeiend als die verschillende partijen samenkomen. Daarnaast is een probleem van erfgoed dat het vooral een onderwerp is waar oudere mensen zich mee bezighouden. Met deze workshops en door stagemogelijkheden te bieden willen we jongere mensen er ook meer bij betrekken.’

Waar Oude Kerken, Nieuwe Betekenissen vooral gaat over de ‘zachte’ kant van religieus erfgoed - hoe we kunnen omgaan met de veranderende betekenis van religieuze gebouwen - is ook de ‘harde’ kant, het gebouw en het interieur, educatief interessant. En daar gaan ze in Deventer bij de opleiding Interior Design aan SaxionNext – de particuliere opleidingentak van Saxion Hogeschool - mee aan de slag.

Studenten gaan daarbij de helpende hand bieden aan verschillende kerkbesturen die voor een tranformatievraagstuk staan. In samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wil SaxionNext contacten leggen met tientallen kerken die met her- of nevenbestemming bezig zijn. Een half jaar lang verbinden studententeams zich aan een van deze kerkgebouwen. Samen met de eigenaren, omwonenden, ondernemers en andere betrokkenen verdiepen ze zich in mogelijke concepten of invullingen voor het kerkinterieur. Geïnteresseerde kerken in oost-Nederland kunnen zich nog opgeven via kerkenvisies@cultureelerfgoed.nl.   

Studenten van 'Oude kerken, nieuwe betekenissen'


‘We willen onze studenten graag bij actuele vraagstukken betrekken’, vertelt ontwerpdocent Sarah Hamming. ‘De toekomst van kerkgebouwen is echt een grote vraag op dit moment. En voor onze studenten heel interessant, omdat het in veel gevallen ook een interieurvraagstuk is. Oplossingen die de studenten ontwerpen kunnen uiteenlopen van heel abstract en conceptueel, zoals een nieuw perspectief of een concept voor mogelijk gebruik, tot heel praktisch, zoals een maatmeubel. Zelfs een manier om met elkaar in gesprek te gaan, kan het product zijn dat ze leveren. Ik denk dat dat ook steeds meer een taak voor ontwerpers is: mensen met elkaar in verbinding brengen.’

Toekomstige gebruikers
Net als Weir en Gelderloos ziet Hamming in vraagstukken rondom religieus erfgoed een belangrijke rol weggelegd voor jongeren. ‘Thema’s zoals meervoudig gebruik, herbestemming en transformatie zijn bij uitstek geschikt voor studenten. Herbestemmen is voor interieurvormgevers dé hoofdvraag van deze tijd. Daarbij geldt: restauratie en herbestemming, voor wie doe je dat eigenlijk? Voor de nieuwe generatie natuurlijk. De studenten zijn de toekomstige gebruikers van deze gebouwen. Daarom is het juist belangrijk dat zij betrokken zijn bij hun eigen toekomst.'

Reacties