U bent hier

Terugkijken: live-uitzending over kerkenvisies

Door het opstellen van een kerkenvisie ontstaat er een dialoog tussen geloofsgemeenschappen, gemeente, inwoners. Die verbinding tussen verschillende partijen alleen is al veel waard. Dat kwam duidelijk naar voren tijdens deze vierde uitzending van de Kerk van alle Kanten (hier terug te kijken). Want, aldus een van de sprekers: ‘Niemand staat onverschillig tegenover een kerkgebouw.’  Oftewel: er is vrijwel altijd sprake van verbondenheid. 

Tafeldame was deze keer Natasja Groothuismink, wethouder gemeente Zaanstad. Met presentatrice Marlies Claasen zat zij bij de twee tafelgesprekken. 

Column
Maar voordat het eerste gesprek werd gevoerd, sprak historicus James Kennedy over de duurzaamheid van religieus erfgoed in Nederland. Duurzaamheid in de meest brede betekenis: hoe zorg je op de lange termijn voor het religieus erfgoed? Hoe krijgt het een plek in de woonomgeving en welke functie heeft het voor de leefbaarheid binnen die woonomgeving? Hoe investeren de maatschappelijke partners hierin, maar ook in het contact met elkaar? Door hierover na te denken, denk je na over een duurzame toekomst van Nederland. Kerkenvisies kunnen in belangrijke mate bijdragen aan het bereiken van die duurzaamheid. De column van historicus James Kennedy is hier terug te kijken.

Eerste tafelgesprek
Tijdens het eerste tafelgesprek benadrukte Natasja Groothuismink meteen de kracht van de dialoog. ‘In Zaanstad hebben we een kerkenvisie opgesteld. Tijdens het proces bleek dat hierdoor het gesprek op gang kwam. Niet alleen het gesprek tussen gemeente en geloofsgemeenschappen, maar ook tussen geloofsgemeenschappen onderling en gesprekken met hun omgeving. We hebben ontdekt hoe waardevol dat is.’

Gerrit Westerveld, kerkrentmeester Protestantse Gemeente Waalwijk, beaamde dat. Westerveld: ‘Door het opstellen van een kerkenvisie leer je elkaar kennen. We constateerden ook dat de geloofsgemeenschappen nog niet zo bezig waren met de gebouwen. Langzaam maar zeker kwam iedereen steeds meer tot het besef dat je ook naar de lange termijn moet kijken. Want als je nu niet over de toekomst nadenkt, dan overvalt die toekomst je op een gegeven moment.’

Elza van Liere, Urban producer Coup Group, begeleidt het kerkenvisieproces bij drie gemeenten in de Achterhoek. Zij zag dat door verbinding nieuwe menselijke energie vrijkomt. Van Liere: ‘Wij hebben ervoor gekozen om de drie gemeenten samen op te laten trekken. Ambtenaren konden op die manier met elkaar sparren. Zo leer je van elkaar. Dat geldt ook voor de gesprekken die je binnen de gemeente voert. Je gaat elkaars perspectieven bekijken en dat creëert ook meteen kansen. Vaak ben je zo bezig met het besturen van je eigen schip, dat je veel andere zaken niet goed ziet.’

Dat er energie vrijkomt bij het opstellen van een kerkenvisie, is ook de ervaring van Jasper van Deurzen, Procescoach Kerkenvisies/Projectleider ‘Ons Kloosterpad’. ‘Als je met een kerkenvisie aan de slag gaat, breng je een bepaalde dynamiek in gang, die je niet kunt voorspellen. Dat verschilt heel erg per gemeente. Wat wel algemeen is, is dat niemand onverschillig staat tegenover  gebedshuizen. Iedereen vindt er wel wat van. Je hebt een juridisch eigenaar, maar de gemeenschap vindt er ook wat van. Daarom moet je het ook gezamenlijk doen.’

Tweede tafelgesprek
Het tweede tafelgesprek vormde een logisch vervolg op het eerste. Want op de dialoog volgt de verbinding. Het gesprek ging dan ook veelvuldig over die verbinding. Niet alleen tussen mensen met verschillende achtergronden, maar ook de verbinding tussen een kerkenvisie, de sociale agenda en de omgevingswet. 

Sidney van den Bergh, gemeenteraadslid Oss (CDA) en Parochiebestuurder ‘Bij het opstellen van de kerkenvisie in Oss werden de betrokkenen zich steeds meer bewust van hoe complex het kan zijn om een kerk te herbestemmen. We hebben elkaar en elkaars perspectief leren kennen. Wat belangrijk is, is dat je ook elkaars rollen kent en benoemt.’ 

Marlies Honingh, Universitair hoofddocent bestuurskunde Radboud Universiteit Nijmegen en bestuurslid van de Lebuïnuskerk in Deventer: ’Je brengt ook verschillende functies van een kerkgebouw bij elkaar. Bijvoorbeeld de toeristische en religieuze functie: hoe stem je die op elkaar af? We hebben in de Lebuïnuskerk net de zolder laten stofzuigen. Ook om te voorkomen dat je brand krijgt zoals in Parijs is gebeurd. Dat kostte 60.000 euro, maar niemand merkt  daar wat van. Je moet het dan ook niet voor lief nemen dat die kerk daar staat. Daar moet je het gesprek met elkaar over voeren.’

Jorien Kranendijk, deelprogrammaleider Toekomst Religieus Erfgoed, haakte daarop in: ‘Iedereen gaat er blind vanuit dat als een kerk zo lang bestaat dat die kerk dan wel blijft en dat ‘iemand’ wel de rekening betaalt. Met een kerkenvisie ontstaat hier aandacht voor. Kerken bewegen zich in een complexe context en vragen daarom net wat meer aandacht dan een gemiddeld gebouw. Het is goed als gemeenten dit zich realiseren.  Ook nadat de kerkenvisie is opgesteld, moet er blijvend aandacht voor zijn. Structureel overleg met elkaar blijven hebben. De kerkenvisie helpt ook dat kerkelijke partijen als belangrijke stakeholder worden gezien. Zo worden ze ook eerder betrokken bij participatieprocessen en beleidsvorming.’ 

Van den Bergh: ‘Uiteindelijk gaat het natuurlijk om: wat gaan we concreet doen. Daarom is het zo belangrijk dat alle verschillende partijen hun rol weten en pakken. Door die rollen te benoemen, kun je die van elkaar accepteren en makkelijker verantwoordelijkheid nemen voor de rol die je zelf hebt. Door het opstellen van een kerkenvisie is dat veel makkelijker geworden.’ 

Maar er is meer! Ook bij dit thema hebben we allerlei nuttige informatie verzameld, te vinden op de speciale pagina Kerk in Perspectief: de verdieping. Daarnaast nodigen we u graag uit bij de volgende uitzending van De Kerk van alle Kanten op 17 februari. Aanmelden voor deze live-uitzendingen kan hier. 

Reacties