U bent hier

Wat leerden studenten op Summerschool?

De studenten en jonge professionals kwamen uit alle windstreken om de Summerschool in Nederland te volgen. Een week lang bogen ze zich over de vraag hoe religieuze plekken, objecten en gebruiken hoop kunnen geven voor de toekomst. Welke inzichten leverden dat op?

Foto's: organisatie Summerschool

Ze bezochten moskeeën, kerken en synagogen. In Friesland sliepen ze in een kerkgebouw. En in Amsterdam, in het rode-lichten-district, bezochten ze “ons lieve heer op solder” (een huis uit de 17e eeuw met een voormalige katholieke schuilkerk op zolder). Ze spraken met onder andere docenten en predikanten en verwonderden zich over de vanzelfsprekendheid van secularisatie in Nederland. Ook de gesprekken die ze met elkaar voerden, leverden inzichten op over de waarde van religieus erfgoed. Aan het einde van de week presenteerden zij hun inzichten. Enkele reacties:

Interpretatie van symbolen

‘We bezochten veel verschillende kerkgebouwen. Wat ze met elkaar gemeen hebben, zijn de symbolen. Symbolen waarmee de bezoekers zich kunnen identificeren. Maar hoe mensen uit de gemeenschap deze symbolen interpreteerden, veranderde in de loop van tijd. Bijvoorbeeld door invloeden vanuit de Franse revolutie (vrijheid, gelijkheid en broederschap). Dat is eigenlijk een wijze geschiedenisles. Want wat we nu geschikt of passend vinden voor deze religieuze gebouwen, daar zouden toekomstige generaties wel eens heel anders naar kunnen kijken.’

Veel tegenstrijdigheden in Nederland

‘Nederland is een land vol tegenstrijdigheden. Niet alleen vormde het rode-lichten-district een duidelijk contrast met de landelijke omgeving in Friesland. Maar ook als je denkt aan religie zijn er veel contrasten. Religie is in Nederland eigenlijk overal aanwezig. Je ziet overal kerkgebouwen, moskeeën, synagogen en religieuze symbolen. Maar als je die items of tradities wilt bespreken dan lijkt het wel alsof daar een taboe op rust. Een ander contrast is dat in Friesland nauwelijks mensen naar de kerk komen. Terwijl je in de Bijlmer vrijwel geen plekje meer kunt vinden als je aan de late kant bent voor de kerkdienst. Je ziet dus aan de ene kant een groei en aan de andere kant krimp.’

Overeenkomsten in geloofsbeleving

Een ander inzicht bestond juist uit de overeenkomsten tussen geloofsbeleving. ‘In een moskee gaat het er net zo goed als in een kerk of synagoge omdat de religie je bepaalde richtlijnen in het leven geeft en dat je daar naar leeft. Dat je moet nastreven het beste van je zelf te geven. En dat je op die manier ook een voorbeeld kunt zijn voor anderen.’

Gebouw kan multifunctioneel zijn

Als moslim voelde ik me heel erg op mijn gemak in de synagoge van Groningen. Zo kwam ik op de gedachte: waarom zouden een religieus gebouw niet multifunctioneel kunnen zijn, zodat meerdere geloven er gebruik van kunnen maken. Het zou dan ook onderdak kunnen bieden aan seculiere mensen. Zodat die mensen ook kunnen praten over hun levensopvatting en de betekenis van het leven. Ook voor hen kan het gebouw dienen om bij elkaar te komen en elkaar te ontmoeten.‘

Emotioneel beladen onderwerp

‘Wat mij vooral is opgevallen, is dat het zo complex is. Vooral doordat het zo’n emotioneel beladen onderwerp is. Als je religieus erfgoed wilt behouden hoe ga je dan met al die emoties om? Het is verbonden met de identiteit van zo veel mensen. In Friesland waren de kerken leeg, maar komen mensen toch bij elkaar voor begrafenissen en trouwerijen. Hoe ga je daar op een respectvolle manier mee om en geef je het erfgoed een toekomst?’

Welke waarden zijn het belangrijkst

‘Hoe ga je om met verschillende stakeholders. Bijvoorbeeld instellingen als musea, religieuze gemeenschappen, burgers of een gemeente. Die stakeholders kunnen er alleemaal verschillend in zitten met verschillende houdingen of meningen. Daarom is het zo belangrijk: welke waarden zijn het belangrijkst als je het hebt over het in stand houden van religieus erfgoed.’

Over de Summerschool

De Summerschool combineert onderwijs, praktijk en onderzoek en is ontwikkeld door de Rijksuniversiteit Groningen, Vrije Universiteit, Reinwardt Academie en Museum Ons’ Lieve Heer op Solder. Het maakt onderdeel uit van het programma van het Netwerk Religieus Erfgoed dat erop gericht is kennis vanuit de onderwijsinstellingen direct in te zetten voor de maatschappelijke opgave van de gebedshuizen en andere religieus erfgoed.

Zie ook: Studenten op Summerschool | Toekomst religieus erfgoed

Reacties