U bent hier

Blog: "2019: hausse in religieus erfgoed"

dinsdag 18 december 2018 - 11:23

Domesday Book, gravure van Andrew Williams, uit Historic Byways and Highways of Old England, 1900

Door: Jak Boumans

Af en toe google ik op de namen van oud-studiegenoten. Sommigen van hen zijn missionaris geworden en verblijven nu in een rusthuis voor missionarissen in Oosterbeek. Maar ook dit stukje kloostererfgoed lijkt te gaan verdwijnen. Vorig jaar waren er krantenberichten dat een academische instelling zich zou willen vestigen op het landgoed. De oude studiegenoten werken nu aan het sluitstuk van een serie religieuze erfgoedobjecten van hun missiecongregatie in Nederland. In mijn beleving, zitten ze nu voorop de grote golf van erfgoedobjecten.

De hausse

In september gaf aartsbisschop Van Eijk al aan dat het diocees Utrecht over 10 jaar slechts 10 tot 15 parochies met een aantal kerken zou overhouden, terwijl het nu nog zo’n 240 kerken telt. Hoewel de bisschop van Den Bosch, De Korte,  deze visie niet deelt, zal hij moeten erkennen dat er in het diocees Noord-Brabant al een groot aantal sluitingen van kerken zijn geweest en er nog meer aankomen. Het was tenslotte het bisdom met de meeste kerkgebouwen in Nederland eind jaren vijftig. Vanaf dit jaar zullen er in een rap tempo een groot aantal katholieke kerken buiten dienst gesteld worden. Maar ook, hoewel iets langzamer, zal PKN, Protestantse Kerk Nederland, een toename van religieus erfgoedobjecten gaan zien. En het is niet alleen een hausse in vastgoedobjecten. Met het buiten dienst stellen van een kerk komt er ook een grote stroom erfgoedstukken op de markt, variërend van (bid)stoelen en banken, van beelden tot kunstvoorwerpen en niet te vergeten het klinkend erfgoed van orgels.

Overzicht

Duidelijk is dat er een grote golf aan religieus erfgoedtransformaties aankomt.  Weten wij eigenlijk wel hoe hoog die golf wordt? Bestaat er een soort Domesday Book van alle kerken en hun interieur, kunststukken en religieuze gewaden en voorwerpen?  Even googlen leert dat er Reliwiki is, de Nederlandse database over religieuze gebouwen. Zelf constateren de databankhouders dat er weliswaar meer dan 118.000 foto’s beschikbaar zijn, maar dat de databank nog lang niet compleet is. Ook in Noord-Brabant kennen ze een uitgebreide databank over religieuze gebouwen onder de naam Wierook, wijwater en worstenbrood.

Crowdsourcing

Er zijn aanzetten tot een overzicht van religieus erfgoed. Maar deze beperken zich voornamelijk tot gebouwen en niet tot de inventaris. Hier ligt volgens mij nog een grote taak voor de religieuze erfgoedsector. Gelukkig is religieus erfgoed een aandachtspunt in de ministeriele nota Erfgoed Telt (2018). Bovendien komt er 4,5 mln. euro in 2019 beschikbaar voor bestrijding leegstand religieus erfgoed: kerkenvisies. Een gedeelte hiervan zou de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed kunnen gebruiken voor een crowdsourcing exercitie naar het voorbeeld van het BBC Domesday Project om inventarisaties te maken over kerkelijke objecten, interieurs, gewaden en voorwerpen. 

Jak Boumans

Taal 
Nederlands

Reacties