U bent hier

Blog: Religieus erfgoed met een glimlach

dinsdag 30 oktober 2018 - 17:17

Originele bel-engel (© Ton Mooy / www.bel-engel.nl)

Door: Jak Boumans

Onlangs vloog er een engel mijn werkkamer in. Zij ziet eruit als een gewone engel met vleugels, maar dat is zij toch niet. Voorzien van een telefoon met één toets en computertas, is zij modieus gekleed in een broekpak. De engel is een miniatuur van een beeld, dat op een 15 meter hoge pilaar staat buiten de gotische Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch, gebouwd tussen de 14e en 16e eeuw. De bel-engel kijkt uit over het plein aan de zuidkant van de kathedraal. Het beeld maakt deel uit van een serie van 14 beelden die tijdens de meest recente restauratie van de gotische Sint-Janskathedraal zijn geschapen. De moderne engel is speciaal ontworpen om te laten zien, dat de langdurige restauratie is voltooid in het ICT-tijdperk.

Magneten, hangers en medailles

Toen het beeld in 2011 werd onthuld, was het direct een rage. Ondanks die ene telefoontoets voor oproepen van en naar de hemel, werd er een betaalnummer gepubliceerd, waarop men naar boodschappen van de bel-engel kon luisteren. Toen Apple-baas Steve Jobs in 2011 overleed, werd het betaalnummer eindeloos gebeld en vertelde de engel de bellers opgewonden: "Steve Jobs komt binnenkort boven aan - misschien krijg ik een nieuw model computer!”  Maar ook het toeristencircus ging direct aan de haal met de bel-engel, compleet met koelkastmagneten, hangers, grove, uit mineraal gesneden medailles en roofbeelden, slecht-gelijkende miniaturen, die op Twitter gepromoot en online werden verkocht. Maar deze golf ging gelukkig voorbij, toen de beeldhouwer Ton Mooy, die het originele beeld van de engel met het mobieltje schiep, er een miniatuur van mocht maken.

Het groene gras

Voor mij belichaamt de bel-engel twee eschatologieën, twee doctrines over het groene gras aan de andere kant. In de christelijke religies is het hiernamaals ingericht met een bovenbouw, namelijk de  hemel, die  onder andere bevolkt wordt met (aarts)engelen, en met een onderbouw namelijk de hel met duivels en tussen hemel en hel een louteringsberg of het vagevuur. In ICT is de eschatologie een soort verlossingsfilosofie, waarbij gebruikers na de lange processie van mainframes, minicomputers, desktops, notebooks, persoonlijke digitale assistenten, smartphones en tablets verlangen naar het (kortstondige) genoegen van de nieuwste smart phone, tablet of laptop, de meest actuele app of de laatste hype van blockchain of kunstmatige intelligentie.

Erfgoed met een glimlach

Een engel met een één-toetsmobiel en een computertas kan voor gelovigen een glimp van de hemel  bevatten. Voor de digitale tifosi heeft Apple-baas Steve Jobs, toen hij zich na zijn overlijden meldde bij de hemelpoort geen productplacement gedaan in de computertas van de bel-engel en heeft zijn opvolger Tim Cook nog steeds geen ontwrichting in de mobieltjesindustrie teweeg kunnen brengen door een mobieltje met één magische toets in de markt te zetten.

De beeldhouwer heeft met de bel-engel erfgoed met een glimlach gecreëerd. Misschien zou het idee van een glimlach verplicht gesteld moeten worden voor projectontwikkelaars en herinrichters van religieus erfgoed. 

Jak Boumans BA, Master of Divinity (1945) is adviseur content strategie bij Electronic Media Reporting in Almere. Hij is auteur van het boek Toen digitale media nog nieuw waren – Pre-internet in de polder (1967 -1997) en onderhoudt twee blogs. jak@euronet.nl

Reacties