U bent hier

De Kerk van alle Kanten: Kerk in Beeld

Tijdens de tweede kennisweek van de Kerk van alle Kanten is het thema Kerk in Beeld: de kennis over gebedshuizen staat centraal. Naast de live-uitzending presenteren we op deze plek een verzameling aan het thema gelieerde informatie die van pas komt bij het gesprek en de discussie.

De hele uitzending van 9 december is hier terug te kijken.

De nieuwe database Gebedshuizen in Nederland van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Kerken Tellen!, waarin alle 7110 gebedshuizen zijn opgenomen, is gepresenteerd. Al die data is op verschillende manieren te doorzoeken en te selecteren. Hoe dit werkt, daarover is een aparte uitleg gemaakt. Aan de hand van een aantal voorbeelden tonen we hier bovendien ook de rijkdom aan verhalen die er in het bestand verborgen liggen en zelf te maken zijn. 

Dan hierbij een overzicht met allerlei data over religie en kerkgebouwen die de afgelopen tijd zijn verschenen. Zowel vanuit wetenschappelijke als journalistieke onderzoeken en vanuit het programma Toekomst Religieus Erfgoed.

Schrijfster en filosofe Stine Jensen sprak tijdens de uitzending een gesproken column uit over wat zij noemt 'bezielde gebouwen'. Al eerder schreef ze voor ons een column, waarin ze 'droomt van nieuwe tempels van het denken'.

Niet-christelijke geloofsgemeenschappen
In deze webinar van onderzoeker Joris Kregting van Kaski, expertisecentrum religie en samenleving van de Radboud Universiteit Nijmegen, probeert hij een antwoord te vinden op de vraag hoe het huidige gebruik is van ceremoniële ruimtes door niet-christelijke geloofsgemeenschappen en wat hun eventuele ruimtevraag zou zijn voor de nabije toekomst. Daarbij wordt ook verkend of men geïnteresseerd zou zijn in het benutten van christelijke kerkgebouwen voor zover die leegkomen en beschikbaar zijn. Zijn hele onderzoek is hier te lezen. 

Post 65 gebedshuizen
Drie onderzoekers, Evelien van Es, Gerdien van der Graaff en Lara Voerman, ondernamen een zoektocht naar de betekenis en karakteristieken van ruim 1500 gebedshuizen van na 1965: kerken, tempels, synagogen en moskeeën. De uitkomsten van hun onderzoek zijn hier te lezen.

Christenen in Nederland
Het Sociaal en Cultureel Planbureau publiceert regelmatig rapportages over godsdienstige ontwikkelingen in Nederland. Dit rapport over christenen in Nederland is het tweede deel in een drieluik. Het eerste deel, in juni van dit jaar is verschenen, richtte zich op moslims in Nederland. Deel drie zal vooral ingaan op de verbreiding en impact van niet kerkelijk gebonden vormen van spiritualiteit en op de levensbeschouwing van buitenkerkelijken en niet-gelovigen. Het dominante beeld van deze publicatie is dat van een ontkerkelijking die zich over een breed front manifesteert. In eerdere studies hebben we deze ontwikkeling al uitgebreid beschreven. Nederland behoort inmiddels tot de relatief meest geseculariseerde landen van Europa, dat op zichzelf al een van de meest geseculariseerde continenten ter wereld is. Toch zien we ook andere ontwikkelingen. Zo blijkt de jeugd in Nederland die zich nog wel tot een kerk rekent, steeds kerkser en geloviger te worden.

Minder dan de helft
Uit onderzoek uit 2017 van het CBS getiteld Sociale samenhang en welzijn, blijkt dat minder dan de helft van de Nederlanders zich nog tot een religieuze groepering rekent.

Dorpskerken
Het Katholiek Nieuwsblad deed met hulp van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek onderzoek naar wat betekent het als een kerkgebouw verdwijnt uit het dorp. Hoofdredacteur en één van de gasten van Kerk in Beeld Anton de Wit schreef er dit commentaar over. Projectleider van Dorpskerkenbeweging van de Protestantse Kerk in Nederland Jacobine Gelderloos pleit in dit filmpje van het kanaal van dezelfde krant voor het nut van de dorpskerk.

Naar elkaar omzien
Uit een peiling van Actie Kerkbalans, de jaarlijkse inzamelactie van de Rooms-Katholieke Kerk, de Protestante Kerk in Nederland, de Evangelische Broedergemeente en de Oud-Katholieke Kerk, blijkt ‘naar elkaar omzien’ de belangrijkste meerwaarde van hun kerk. Daarna volgen ‘gastvrij zijn’ en ‘inspirerende vieringen’.

Toeristisch potentieel van religieus erfgoed
In 2018/2019 heeft het Nationaal Bureau voor Toerisme samen met het Museum Catharijneconvent onderzoek gedaan om inzicht te verkrijgen in het toeristisch potentieel van religieus erfgoed voor Nederlandse en buitenlandse toeristen.

Kennisbehoefte kerkeigenaren
In diezelfde periode heeft bureau Andersson Elffers en Felix onderzoek gedaan naar de kennisbehoefte bij de verschillende eigenaren/beheerders van religieus erfgoed over het toekomstbestendig houden/maken van zijn of haar roerende en onroerende goederen. Vragen die daarbij aan de orde kwamen, waren: waar, bij wie en op welke wijze is deze kennis en informatie ontsloten en wordt deze ook gevonden? En: op welke manier kan deze kennis en informatie ontsloten worden zodat deze toegankelijker wordt?

Missionaire trendrede
Dominee en ondernemer Tim Vreugdenhil is door vier kerkgenootschappen – Protestantse Kerk in Nederland, Gereformeerde Kerken vrijgemaakt, Christelijke Gereformeerde Kerken en Nederlands Gereformeerde Kerken gevraagd een ‘missionaire trendrede’ te schrijven: een verhaal dat zicht geeft op actuele maatschappelijke ontwikkelingen én kerkelijke gemeenten inspireert om daarop in te spelen. De trendrede is ook opgenomen, in deel 1 en deel 2.

Tocqueville
Tafeldame van deze live-uitzending, hoogleraar religie, recht en samenleving Sophie van Bijsterveld, schrijft regelmatig blogs die perspectief bieden op thema’s van religie, staat en samenleving. De focus ligt op het snijvlak van deze thema’s. Speciale aandacht is er voor het project Tocqueville: Religie en Democratie, over wie Van Bijsterveld samen met Hans-Martien ten Napel een boek samenstelde.

Bouwstenen
De Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer (VKB), van wie directeur Jos Aarnoudse aanschuift bij de uitzending, publiceerde een katern over de bouwstenen voor een Protestantse Visie op het Kerkgebouw anno 2019.

Herkerken
In het boek Herkerken van Peter Wierenga en Remmelt Meijer, gasten van de Kerk in Beeld uitzending, nemen zij de belangrijkste uitdagingen voor de kerk van vandaag onder de loep. Aan de hand van scherpe vragen, theologische doordenking en praktijkverhalen trekken de auteurs lijnen naar een toekomst waarin kerken in beweging blijven en op zoek gaan naar een bijbelse en duurzame vorm van kerk-zijn.

Religious Matters
Het onderzoeksprogramma van hoogleraar Birgit Meijer, één van de gasten van de live-uitzending Kerk in Beeld, heet Religious Matters. Opgeleid als cultureel antropoloog en met meer dan twintig jaar ervaring op het gebied van onderzoek naar geleefde religie in Ghana, bestudeert Meyer vanuit de Universiteit Utrecht religie vanuit een mondiaal, materieel en post-seculier perspectief. Drijfveer van haar onderzoek is het streven om de veranderende rol en plaats van religie in onze tijd te begrijpen en te laten zien dat wetenschappelijk onderzoek naar religie van centraal belang is voor een beter begrip van onze wereld in het begin van de 21ste eeuw.