U bent hier

‘Als erfgoedsteunpunten zijn wij de aanjagers’

maandag 26 augustus 2019 - 11:05

‘In de ondersteuning van het kerkenvisieproces is voor ons een belangrijke rol weggelegd’, vertelt Martin van Bleek, secretaris van het Netwerk Steunpunten Cultureel Erfgoed. 

De twaalf Nederlandse erfgoedsteunpunten zijn verenigd in dit netwerk en gezamenlijk partner in de nationale kerkenaanpak. Van Bleek is zelf adviseur erfgoed bij het Gelders Genootschap en zit namens het netwerk in de projectgroep van de nationale kerkenaanpak. 

Welke rol is er in het programma weggelegd voor de erfgoedsteunpunten?  
‘Voor de steunpunten is de toekomst van het religieus erfgoed een heel wezenlijk onderwerp. Als erfgoedsteunpunten hebben we bijvoorbeeld samen met de Stichting Kerkelijk Kunstbezit Nederland de aanzet gedaan voor het jaar voor het religieus erfgoed in 2008. Dat leidde uiteindelijk tot de Agenda Toekomst Religieus Erfgoed. Dat we nu meewerken aan de nationale kerkenaanpak, is voor ons dus heel logisch!’ 

Welke van de vijf programmalijnen staat het dichtst bij jullie? 
‘Als erfgoedsteunpunt zijn we een onderdeel van de kennisketen. We doen onderzoek, wegen verschillende waarden tegen elkaar af en maken dat inzichtelijk voor eigenaren en gemeenten. Zo kunnen zij hun eigen overweging maken. Kerkgenootschappen zijn over het algemeen geen erfgoedkenners, al doen ze wel hun stinkende best. Door deskundige ondersteuning te bieden, kunnen wij ze helpen weloverwogen beslissingen te maken.
Voor de instandhouding van erfgoed heb je zowel de eigenaren als de gemeenschap nodig. Je moet het draagvlak vergroten en dat kun je doen door de toegankelijkheid te vergroten. Mensen genieten van mooie kerken, maar als je niet inzichtelijk maakt wat het kost om zoiets in stand te houden, denken ze misschien dat het eenvoudig is om een kerk draaiende te houden. Het is belangrijk om daar transparant in te zijn. Dat is iets waarbij we kerkgenootschappen kunnen helpen.’

Wat heb je als gemeente aan de erfgoedsteunpunten?  
‘Ook voor gemeenten kunnen we veel inzichtelijk maken. We adviseren over mogelijkheden voor, en gevolgen van, her- en nevengebruik, maar ook over planologische vraagstukken. En we doen veel herbestemmingsonderzoek. Daarbij kijken we wat de waarde is van het erfgoed, en waar ingrepen gepleegd zouden kunnen worden om het een nieuwe bestemming te geven. En ja, je moet weleens iets stuk maken om tot een betere oplossing te komen. Een omelet maak je ook niet zonder een ei te breken. Dat zijn lastige afwegingen, waar we gemeenten bij proberen te helpen. Zij nemen zelf de beslissing, maar wij laten zien wat daar de gevolgen van kunnen zijn.’ 

Wat is jullie inzet in dit driejarige programma? 
‘Ik denk dat we als steunpunten echt een aanjaagfunctie hebben. We hebben samen met de andere partners van het programma een soort “reli-roadshow” georganiseerd, met in elke regio een informatiebijeenkomst voor gemeenten en kerkgenootschappen. Enkele steunpunten, waaronder Erfgoed Zeeland en Monumentenhuis Brabant, zijn door gemeenten benaderd voor het opstellen van kerkenvisies. Soms zien mensen kerkenvisies als een soort lijst met herbestemmingsmogelijkheden. Maar het doel is dat kerken, overheden en burgers elkaar beter weten te vinden en met elkaar in gesprek gaan. De visie beoogt begrip en openheid. Het is niet per se aan de steunpunten om een kerkenvisie op te stellen, maar in de ondersteuning van het proces hebben we een belangrijke rol.’ 

Wat hoop je dat over drie jaar het resultaat van het programma is? 
‘Met de nationale kerkenaanpak vormen we een sterk netwerk waarin verschillende bloedgroepen samenwerken. We zijn in Nederland gewend om ons eigen ding te doen, maar die kennisuitwisseling is zo belangrijk. Het mooiste zou zijn als de verschillende samenwerkingspartijen, en dan met name de kerkgenootschappen en overheden, elkaar straks écht goed kunnen vinden en vertrouwen. Zodat we er samen voor kunnen zorgen dat het religieus erfgoed de komende decennia op een verantwoorde manier in stand wordt gehouden.’

Reacties