U bent hier

‘Vergeet de gelovigen niet’

dinsdag 19 februari 2019 - 09:21

Esther Graftdijk is lid van een geloofsgemeenschap in Haarlem. Daarbij studeerde ze aan de Reinwardt Academie af op religieus erfgoed en herbestemming, en geeft ze momenteel rondleidingen in kerken in Amsterdam. Een driedubbele verbondenheid met kerken dus. ‘Het allerbelangrijkste is: praat met de verschillende belanghebbenden.’

‘Ikzelf ben kerkengek. Vanuit kunst- en cultuurhistorisch perspectief vind ik kerkgebouwen heel belangrijk. Daarnaast zijn het vaak gewoon prachtige gebouwen. Persoonlijk kan ik erg genieten van kerken: de stilte, de gewijde sfeer, de indrukwekkende bouw – het brengt een zeker gevoel van eerbied bij mij teweeg.’

JE ONDERZOCHT VOOR JE STUDIE DE SLUITING VAN EEN KATHOLIEKE KERK IN NOORD-HOLLAND. WELKE INZICHTEN LEVERDE DAT OP?

‘Het allerbelangrijkste: praat met de verschillende belanghebbenden en luister naar hen. De geloofsgemeenschap is hierin een belangrijke groep. Binnen de gemeenschap die ik onderzocht, heersten zo veel gevoelens van boosheid, onbegrip en onmacht. Ze voelden zich niet serieus genomen en hun emoties werden niet gehoord. Ik heb zelf een kerkelijke achtergrond en kan daardoor heel goed begrijpen dat het lot van zo’n kerkgebouw gevoelig ligt. Het is al moeilijk genoeg dat je wellicht je vertrouwde kerkgebouw moet afstaan. Betrek ze bij herbestemmingsplannen, communiceer goed. Zoek naar een manier om misschien een deel van de kerk nog als devotieruimte in gebruik te houden.’

HEB JE ERVARING MET HET FORMULEREN VAN EEN KERKENVISIE? OF MET HET ZOEKEN NAAR NIEUWE WEGEN VANUIT DE KERKGEMEENSCHAP?

‘Nee. Ik heb wel veel verschillende casussen bestudeerd voor mijn studie (bachelor cultureel erfgoed). Mensen blijken het meer te waarderen als er voor een sociale, culturele of maatschappelijke herbestemming wordt gekozen, in plaats van een commerciële. Een nieuwe functie als museum, bibliotheek of maatschappelijk centrum wordt als ‘passend’ en ‘waardig’ gezien. Een kerk is van nature een plek van samenkomst en cultuur; dus als dat wordt doorgezet, heeft men daar vrede mee.’

HOE SPEELT HUISVESTING BINNEN JOUW EIGEN KERK?

‘Het gebouw is voor ons een heel actueel onderwerp. We zijn namelijk op zoek naar een nieuwe locatie. We maken nu gebruik van een ‘echt’ kerkgebouw, dat van de Baptistengemeente in Haarlem. Op zondagochtend hebben zij eerst hun dienst, en daarna wij. Zij gaan het gebouw echter verlaten – dat betekent dat wij ook een ander gebouw moeten zoeken. Wij kunnen het namelijk niet kopen, huren of overnemen. Daarvoor hebben we als piepjonge kerk gewoonweg niet genoeg geld. Re:connect is een zogenaamde community church, met veel verschillende culturen en veel jonge mensen. Je zou ons ‘charismatisch’ kunnen noemen. Wat onze kerkdiensten betreft, maakt het ons eigenlijk niet uit waar we die houden. Dat kan in een lege parkeergarage zijn, maar ook in iemands woonkamer, een buurtzaaltje of een ‘echte’ kerk. Kerk is voor ons de gemeenschap, niet het gebouw.’ Ik denk overigens dat hier een interessante wisseling van perspectief ligt: traditionele kerkgemeenschappen nemen af en hun kerkgebouwen komen leeg te staan. Jonge, moderne kerken zoals re:connect groeien juist snel en zijn op zoek naar een gebouw. Je zou denken: perfect, één en één is twee. Maar ja, het geld is altijd wel een dingetje.’

Dit artikel verscheen eerder in de RCE-brochure 'Met Hart en Ziel'.

Reacties