U bent hier

‘Wanneer religie erfgoed wordt, wordt het veilig om erover te praten’

woensdag 24 april 2019 - 16:29

De religieuze samenstelling van Europa is de afgelopen decennia sterk veranderd. Immigranten en vluchtelingen brengen een grote diversiteit aan religieuze bewegingen mee naar Europa. Tegelijkertijd identificeren steeds meer mensen zich als niet-religieus. Wat betekent deze diversiteit voor religieus erfgoed? En welke rol kan dat erfgoed spelen bij het bevorderen van de dialoog tussen verschillende religieuze en seculiere groepen? Daarover gaat de conferentie Religious Heritage in a Diverse Europe: New Directions in Practice, Policy & Scholarship, die van 19 t/m 21 juni plaatsvindt in Groningen.

Todd Weir leidt de organisatie van de conferentie, die door de Universiteit Groningen, Stichting Oude Groninger Kerken, Museum Catharijneconvent, Future for Religious Heritage Brussels en het Joods Cultureel Kwartier wordt georganiseerd. Als historicus onderzoekt Weir de relatie tussen het christendom en de seculiere wereld. ‘Ik ben geïnteresseerd in de interactie tussen deze twee groepen. In Groningen zie je bijvoorbeeld dat de bevolking steeds meer seculier is, maar wel een groeiende interesse heeft in religieus erfgoed. Mensen bezoeken kerken steeds vaker niet als gelovige, maar als toerist of omdat ze geïnteresseerd zijn in de geschiedenis. Zo houden ze zich indirect nog wel bezig met religie.’

In dialoog dankzij erfgoed

Als directeur van het Groningse Centrum voor Religie en Erfgoed, ziet Weir het als zijn taak om uitwisselingen te stimuleren die relevant zijn voor de Nederlandse samenleving. ‘Erfgoed is een plek voor dialoog tussen het seculiere en het religieuze. En het is een manier om verschillende religies bij elkaar te brengen. Wanneer religie erfgoed wordt, wordt het veilig om erover te praten. Als mensen praten vanuit overtuiging, is het soms lastiger om gelijke grond te vinden. Erfgoed heeft een bepaalde afstand tot religie, waardoor mensen op een andere manier het gesprek aan kunnen gaan.’

Academisch en praktisch

Op de conferentie zal ingegaan worden op deze rol die religieus erfgoed kan spelen in religieus-seculiere of interreligieuze relaties. ‘Wat betekent religieus erfgoed in de context van interreligieuze relaties? We bekijken dat op een praktische én academische manier. We vragen ons bijvoorbeeld af hoe erfgoedorganisaties om kunnen gaan met een veranderende bevolking en hoe deze nieuwe groepen om kunnen gaan met bestaand erfgoed. Hoe zorg je er in een buurt waar veel moslims wonen bijvoorbeeld voor dat mensen geïnteresseerd raken in een kerkgebouw?’

Excursies en lezingen

Religieus erfgoed blijkt te leven: veel mensen wilden een bijdrage leveren aan de conferentie, vertelt Weir. ‘We hebben meer dan zestig voorstellen binnengekregen als reactie op onze call for papers. Er is dus ongetwijfeld iets voor ieders gading. Bezoekers kunnen bijvoorbeeld ook op excursie naar religieuze locaties in de omgeving. Zo kun je langsgaan bij een kleine kerk in Garmerwolde die een muurschildering heeft van een groene man. Deze figuur komt terug in Joodse, Islamitische en Christelijke culturen in de afgelopen 2000 jaar. De kerk gebruikt die schildering om met scholieren – en tijdens de conferentie ook met onze bezoekers – over verschillende religies te praten.’

Daarnaast zullen er onderzoekers, mensen van geloofsgemeenschappen en van erfgoedorganisaties komen spreken. Zo komt Peter Aires van The Churches Conservation Trust, de grootste organisatie voor religieus erfgoed in Engeland, vertellen over een project van zijn organisatie. ‘The Churches Conservation Trust heeft een moslimgemeenschap benaderd om samen op zoek te gaan naar nieuwe gebruiken voor een kerkgebouw, passend bij de samenleving. En een andere lezing gaat over House of One, een initiatief van Joden, Christenen en Moslims om in Berlijn een gezamenlijk godshuis te bouwen. Een goed voorbeeld van een manier om religieus erfgoed in te zetten voor een potentiële vredelievende relatie tussen verschillende religies.’

Nieuwe ideeën

Zo hoopt Weir met de conferentie positieve modellen te bieden voor interreligieuze relaties door erfgoed, vertelt hij. ‘erfgoedorganisaties en eigenaren moeten zich gesterkt voelen in de wijze waarop ze de diversiteit van de samenleving in kunnen zetten bij het behoud van hun religieus erfgoed. En academici moeten zich realiseren dat ze aan een actueel onderwerp werken. Daarnaast willen we er aan bijdragen dat mensen van alle religies samen over het belang van religieus erfgoed nadenken.’

Meer informatie en aanmelden  

De conferentie Religious Heritage in a Diverse Europe: New Directions in Practice, Policy & Scholarship, vindt van 19 t/m 21 juni plaats in Groningen. Kijk voor meer informatie en om je aan te melden op de website van de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast organiseert de Rijksuniversiteit Groningen ook een Summer School over dit onderwerp, waarvoor je je hier kunt aanmelden.

Reacties