U bent hier

‘Wij zijn de Haarlemmerolie tussen eigenaar en ambtenaar’

donderdag 25 april 2019 - 10:57

‘Als Nationaal Restauratiefonds hebben wij hart voor monumenten en verstand van financieren. Wij zijn de verbindende schakel tussen overheid en (kerk-)eigenaar. Zo helpen wij bij het mogelijk maken van bestaande en/of nieuwe functies van religieus erfgoed.’   

Het programma Toekomst Religieus Erfgoed loopt drie jaar en heeft vijf lijnen: kerkenvisies, kennis, duurzaamheid, toegankelijkheid en draagvlak. Acht samenwerkende partners dragen dit programma: het ministerie van OCW, VNG (gemeenten), IPO (provincies), CIO-K (kerkgenootschappen), VBMK (beheerders monumentale kerken), Erfgoedvereniging Heemschut, Museum Catharijneconvent (MCC) en het Nationaal Restauratiefonds.

Kees-Jan Dosker is de directeur van het Nationaal Restauratiefonds. Hij vertelt over de rol die het Restauratiefonds speelt in Toekomst Religieus Erfgoed.

Waarom doet het Nationaal Restauratiefonds mee?

‘In onze visie moet een monument meer zijn dan een eerbiedwaardige stapel stenen. Ons motto is dat we elk monument springlevend willen houden dan wel krijgen. Mensen moeten het ook kunnen en willen gebruiken.

We komen vanzelfsprekend ook veel in contact met kerken en hun eigenaren. We helpen hen graag met het vinden van financieringsoplossingen voor hun plannen. Het kan gaan om de bestaande functie behouden, een combinatie met andere functies, of een geheel andere bestemming. Denk aan de Laurentiuskerk in Weesp, of de Heilige Hartkerk in Arnhem. Centraal staat dus dat het religieus erfgoed (weer) tot leven komt.’

Hoe werkt het Nationaal Restauratiefonds?

Wij delen kennis, verzorgen maatwerkfinancieringen en zetten ons sterke netwerk in. In samenwerking met overheden en private partijen helpen wij eigenaren bij het restaureren, verduurzamen en herbestemmen van monumenten. Dit doen wij met een duurzame (revolverende) financieringsvorm – elke euro is telkens opnieuw inzetbaar om zo meerdere eigenaren te kunnen helpen bij hun plannen.

Het is onze taak om (overheids-)middelen zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. Wij verstrekken in eerste instantie leningen, tegen gunstige voorwaarden. Subsidies zijn in bepaalde gevallen ook mogelijk. Maar de insteek is wel: financieren waar kan, subsidiëren waar moet.’

Welke (twee) van de vijf programmalijnen staan het dichtst bij uw organisatie en waarom?

Kennis delen en duurzaamheid springen er voor ons uit. Kennis delen kan zijn dat we een nieuwe eigenaar wegwijs maken in de – vaak nog onbekende – monumentenwereld. Bijvoorbeeld door te helpen bij het vinden van een restauratiearchitect of restauratieaannemer. Maar het is ook dat we eigenaren wegwijs maken in de wereld van regelingen en financieringen. En helpen bij het vinden van goede financieringsoplossingen.

Vanuit de ErfgoedAcademie, een initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Restauratiefonds, leiden we erfgoedprofessionals op. En sinds de afgelopen twee jaar ook kerkeigenaren en -beheerders. Kennis hebben van het erfgoed enerzijds, en kennis hebben van de eigenaren anderzijds, is essentieel bij het in stand houden van dit bijzondere erfgoed.

Ook online delen we de kennis, die we de afgelopen jaren hebben opgedaan, via Monumenten.nl, Herbestemming.nu en Hartvoormonumenten.nl. Mooi voorbeeld: de serie die onlangs over kerken verscheen. Met deze sites vol mooie praktijkverhalen over gezamenlijk zoeken naar combinaties van behoud en nieuwe functies, willen we ook het draagvlak voor monumenten vergroten.

‘Duurzaamheid is een van de sleutels tot het behoud van een monument. Via ons komen kerkeigenaren en duurzaamheidsadviseurs met elkaar in contact. Daarnaast hebben wij als fonds speciale financieringsmogelijkheden voor verduurzaming. Vaak gaat het dan om rijksmonumenten. Maar neem de Cultuurfondsen in Friesland, Groningen en Overijssel. Daar zijn verduurzamingsmiddelen nu ook voor niet-rijksmonumenten.’

Wat heb je als gemeente aan het Restauratiefonds?

‘We zijn een (kennis-)partner op het gebied van financieren. Dus ook het financieren van de restauratie, verduurzaming of herbestemming van religieus erfgoed. Het Restauratiefonds financiert, wanneer er duidelijkheid is over het vergunningentraject (rol van de gemeente). Hiermee bewaken we de kwaliteit van restauraties.

Via de ErfgoedAcademie dragen we specifieke kennis en kunde over kerken en haar eigenaren over aan gemeenten. Zodat zij de nodige deskundigheid hebben wanneer men bijvoorbeeld wil starten met een kerkenvisie.’ 

Wat is uw inzet in dit driejarige programma?

‘Naast wat wij altijd doen – fondsen beheren en eigenaren helpen hun plannen te realiseren – zetten wij extra energie op het thema religieus erfgoed. Wij denken mee over financieringsmogelijkheden voor kerken, waaronder onze Kerken Nevenfunctie-Lening. In onze communicatie delen wij verhalen van eigenaren die een kerk een nieuwe bestemming gaven, of nevenfuncties. We dragen bij aan bijeenkomsten, zoals de Kerkenbeurs. En er is natuurlijk het cursusprogramma van de ErfgoedAcademie.’

Wat hoopt u dat over drie jaar het resultaat is van Toekomst Religieus Erfgoed?

‘Ik hoop dat we dan nog meer springlevende monumentenkerken hebben. Dat de kerken echt op de kaart staan en dat we met elkaar een breed gedragen toekomstvisie voor onze kerken hebben ontwikkeld. Ik hoop dat wij dan kunnen zeggen dat we hebben bijgedragen aan veel creatieve oplossingen voor het behoud van ons religieus erfgoed. En dat de bewustwording van het belang van het behoud van dit bijzondere erfgoed gegroeid is.’

Reacties