U bent hier

Blog: De kerst en nieuwjaar voorbij

donderdag 24 januari 2019 - 11:52

St. Jozefkerk, Arnhem

Door Jak Boumans

Weer geen witte kerst. We hebben weer de feestdagen overleefd. De kerstverlichting ligt weer in de berging. De familiebanketten hebben weer fraaie staaltjes van koken en enige misbaksels opgeleverd. We zijn weer terug in de koude werkelijkheid. Kerst en Nieuwjaar brengen voor mij drie verschillende herinneringen terug.

Ooit was ik misdienaar in de kathedraal van Arnhem, de St. Jozefkerk op de Geitenkamp. In deze majestueuze kerk uit de jaren dertig was de Nachtmis in de jaren vijftig een groots schouwspel. Op het altaar werd de mis gevierd met drie heren, een batterij aan acolieten en een cohort van zestien misdienaars. Achterin de kerk stond het orgel en het koor, dat een meerstemmige mis ten gehore bracht en kerstliedjes met de kerkgemeenschap zong. Bij het kerstliedje Nu zijt wellekomen moest het jongenskoor oppassen dat ze niet de Arnhemse variatie zongen: Gij komt van al zo hoge van Alteveer (de Arnhemse wijk bij Burgers Zoo en het Openluchtmuseum). Voor mij was Kerst 1952 mijn eerste optreden als misdienaar. Ik was gestoken in een rode feesttoog, witte superplie. Wij, misdienaars, vormden met brandende toortsen boven aan de trappen van het altaar de scheiding tussen de geestelijkheid en het volk. En onder de indruk van de pracht en praal, het orgelspel en het gezang ging ik bij het Sanctus met mijn toorts tegen de vlakte. Een Kerst om nooit meer te vergeten.

Als priesterstudent was de kersttijd spannend. Het eerste semester van het kleinseminarie duurde van september tot december en kende geen herfstvakantie. Met de Kerstvakantie kwam je terecht in de gezelligheid van de familie. Maar na Nieuwjaar ging je weer terug naar het kleinseminarie om te merken dat de eerste klas was uitgedund. Thuisgevoel en gezelligheid hadden toegeslagen. De rest begon aan het tweede semester, dat zonder onderbreking tot Paaszaterdag duurde.  

Onze-Lieve Vrouwe van Goede Raad, Utrecht

Tussen Kerst en Nieuwjaar luister ik vaak naar drie gezongen missen die in mijn digitaal archief zijn opgeslagen. Kerst en Nieuwjaar 1990 staan nog diep in mijn geheugen gegrift. Ik zong als tenor in het kerkkoor van Utrechtse parochiekerk de Goede Raad (Onze-Lieve Vrouwe van Goede Raad). Het was een kerkkoor dat alle zondagen bij de hoogmis de Gregoriaanse graduale volgde en meestal putte uit de voorraad van 26 polyfone missen. Op hoogtijdagen werden missen gezongen met solisten en orkest: kerst en Pasen, plus de zondag, die paste in het schema van het Festival van Oude Muziek. Maar de mis op Nieuwjaarsdag 1990 was het eindpunt voor de kerk en het koor. Het bisdom had besloten om de kerk buiten dienst te stellen en af te breken. Voor het koor was er geen oplossing. De koorleden konden zich aansluiten bij de koren in de naburige kerken. Maar voor de koorleden was dat geen echte optie. Andere kerken toonden geen interesse om het koor over te nemen en het bisdom had niet de creativiteit om het koor als reizend koor door het bisdom te sturen om zo de rijke kerkmuziek te propageren. Het klinkend erfgoed van de Goede Raad was voorgoed verloren. Gelukkig hebben we nog wat digitale opnamen zoals de Kyrie uit de Nachtmis van 1986.

Reacties