U bent hier

De toekomst is waardengedreven: een update

dinsdag 2 juli 2019 - 16:10

Sinds een aantal maanden organiseren wij als projectgroep workshops voor kerkbesturen rondom het betrekken van jongeren. Het doel van deze workshops is om door middel van onderling dialoog elkaar te inspireren en onze visies en ervaring van buitenaf te delen. Daarnaast hopen wij dat de workshops dienen als startschot voor een continu gesprek over de toekomst van de kerk in de lokale gemeenschap, en hoe je de randvoorwaarden kan creëren om betrokkenheid van jongeren (maar ook andere nieuwe doelgroepen) niet alleen incidenteel onder de aandacht te brengen, maar ook structureel te borgen.

Welke inzichten hebben we na de pilotfase van ons project opgedaan? Hoe kijken wij als projectgroep terug op de workshops die we de afgelopen maanden hebben georganiseerd, en is er een rode draad te ontdekken in de verschillende sessies?

Om maar te beginnen met een platitude: iedere workshop was uniek. De plek van het gebouw in haar omgeving, de rol van de kerk in de lokale samenleving, de organisatiestructuur, en de persoonlijke dynamiek tussen de deelnemers maakten dat iedere bijeenkomst weer anders was en ook andere inzichten en resultaten opleverden. Niet verassend uiteraard, maar wel de moeite waard om te benoemen; dit betekent namelijk dat ieder inzicht dat we delen niet op zichzelf staat, maar toegepast moet worden op de specifieke lokale situatie. Dat gezegd hebbende zijn er op basis van hetgeen we hebben gezien en gehoord wel degelijk een aantal observaties en voorzichtige conclusies te trekken:

De vorm en context van de dialoog.

Er wordt al best veel ondernomen om jongeren te betrekken bij kerken. De totstandkoming van dergelijke activiteiten gebeurt echter vaak in een gesloten setting; er wordt door besturen, commissies en projectgroepen veel voor de jongeren georganiseerd, en weinig met de jongeren. Dit is een cruciaal verschil; om jongeren te betrekken bij je kerk moeten je namelijk eerstje bij de jongeren zien te betrekken.

We merken dat er rondom de dialoog met jongeren ook handelingsverlegenheid heerst: “Hoe gaan we dat gesprek dan aan? Hoe zet je die eerste stap? Zitten de jongeren hier eigenlijk wel op te wachten? Wat vinden ze eigenlijk belangrijk?”

Hier ligt een mooie uitdaging; als projectgroep gaan wij ons de aankomende tijd verder buigen over de vraag hoe wij de dialoog tussen jongeren en kerkbesturen en -raden verder kunnen faciliteren.

Verschillen in interpretatie en visie.

Iedere organisatie kan haar energie pas optimaal benutten als er vanuit dezelfde overtuiging wordt gecommuniceerd en gehandeld. Ondanks het feit dat veel besturen een visie voor hun kerk hebben gedocumenteerd merken we toch dat er vaak grote interpretatieverschillen zijn die de gezamenlijke ambities in de weg kunnen zitten. En je kan het niet constructief hebben over het betrekken van jongeren bij de kerk als je niet helder hebt wat de kerk als plek voor hen zou moeten betekenen.

De onderliggende vraag is dus: “Willen we eigenlijk wel echt hetzelfde met deze kerk?”

Het is zinvol om dit als bestuur met elkaar te onderzoeken. Als dat namelijk niet het geval is, is het belangrijk om expliciet naar elkaar uit te spreken wat dat potentieel voor consequenties heeft.

Doelstellingen en concretisering.

We merken dat de ambitie van de verschillende raden en besturen in abstractie veel overeenkomsten vertoont: uiteindelijk wil iedereen graag meer mensen, en dan met name jongeren, betrekken bij hun kerk. Wat we weinig zijn tegengekomen in de gesprekken en documentatie is wat we daar precies onder verstaan (betrokkenheid is nogal een breed begrip), hoe we dit gaan bewerkstelligen (welke plannen hebben we om de doelstellingen daadwerkelijk te behalen). Als er al concrete doelstellingen zijn, zijn deze vaak financieel van aard, of gaan ze over bezoekersaantallen (wat in onze optiek iets wezenlijk anders is dan betrokkenheid).

Het verscherpen en documenteren van plannen is een van de tips die we besturen en raden willen meegeven als startpunt voor het nadenken over strategieën en plannen voor de toekomst.

Eigenaarschap.

Iedereen wil dat de kerk vol zit, en uiteraard is iedereen welkom. Maar voor een structurele betrokkenheid moet je ook nadenken over eigenaarschap; als je een gast in je huis uitnodigt voor een kopje koffie kan je ook niet verwachten dat hij naderhand de afwas doet. Maar dat is wel wat we in abstractie eigenlijk vragen. Dus van wie is de kerk precies? Kunnen we ervoor zorgen dat nieuwe doelgroepen zich niet alleen welkom, maar ook echt thuis voelen? Welke ruimte kunnen we daarvoor beschikbaar stellen, letterlijk en figuurlijk? De vraag rondom (ervaren) eigenaarschap moet gesteld worden, en gekoppeld worden aan concrete acties.

Wat moeten we hieruit meenemen?

Als je als kerk ambitie hebt wil je per definitie van je huidige situatie naar een nieuwe situatie. Een betere positie. Dat betekent dus verandering. En jezelf veranderen, weten wij uit ervaring, is bijzonder ingewikkeld. Het vergt onderling vertrouwen, structurele aandacht en een bereidwilligheid om ingesleten patronen en rollen te doorbreken.

Onze workshop gaat het probleem van leeglopende kerken niet oplossen, maar kan wellicht dienen als een katalysator voor een duurzaam proces waarbinnen een hernieuwde, positieve conversatie gevoerd kan worden over de toekomst van de kerk, waarbij deze ook gekoppeld wordt aan concrete doelstellingen en acties. Daarbij is het als bestuur belangrijk waakzaam te blijven om mensen niet puur te willen betrekken uit eigenbelang, maar ze juist te faciliteren om een invulling te geven aan wat zij belangrijk vinden.

Een goede procesbegeleiding die voortgang bewaakt en de noodzakelijke kritische vragen stelt is daarbij een vereiste; meerdere deelnemers gaven ook aan dat deze rol het best door iemand van buitenaf zou kunnen worden vervuld. Wij hopen dat we ook hierin nog een rol van betekenis kunnen spelen na de zomer!

Sander Ummelen
Stephan Ummelen
Ankie Petersen

Dr. Jan Dirk Wassenaar nam deel aan een van de workshops. Lees hier zijn verslag van de dag.

Tags 
Kerken

Reacties