U bent hier

De Twentse aanpak – gezamenlijke, regionale kerkenvisies

woensdag 26 februari 2020 - 12:17

Hervormde kerk in Borne

Stel, je hebt als kleine gemeente interesse om een kerkenvisie op te stellen. En in jouw streek zijn er meer gemeenten met jouw profiel. Dan kan het interessant zijn om met elkaar een regionale kerkenvisie te ontwikkelen. Zoals in Twente. ‘Schaalgrootte biedt nieuwe mogelijkheden.’

‘Het initiatief kwam niet van gemeenten, maar van drie betrokken burgers, die zich erg verbonden voelen met de kerken in het Twentse landschap. Zij klopten aan bij het steunpunt cultureel erfgoed Overijssel. Zo kwamen we gezamenlijk op het idee van een regionale kerkenvisie voor Twente. Een jaar later werd het voor gemeentelijke overheden mogelijk om financiering te krijgen voor het opstellen van kerkenvisies. Dat sloot naadloos op elkaar aan. Zo konden we echt aan de slag’, vertelt Mireille Dosker. Ze is programmaleider erfgoed bij stichting Het Oversticht, dat ook het steunpunt bemant. 

Betrokken burgers

Die drie initiatiefnemers zijn Paul Kuipers, Fons Lohuis en Gert-Jan Hospers. Kuiper heeft zijn eigen ingenieursbureau Ortageo (o.a. in Almelo), dat zich bezighoudt met de ruimtelijke leefomgeving. Lohuis (gevestigd in Zenderen) staat als consultant ondernemers en particulieren bij in hun contacten met de overheid. Hospers is geograaf aan de Radboud Universiteit en Universiteit Twente, en oprichter van stichting Stad en regio, dat adviseert over stedelijke en regionale ontwikkeling op menselijke maat, met name in Oost-Nederland. 
Het Oversticht is een onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau, opgericht in Overijssel, dat zich al bijna 100 jaar richt op het maatschappelijk belang van de kwaliteit van de leefomgeving.

Homogeen

Mireille: ‘Religie heeft het Twentse landschap en de tradities sterk beïnvloed. Veel gemeenschappen ontwikkelden zich op eenzelfde manier. Je ziet het aan de architectuur, de infrastructuur, de stedenbouw met de concentrische structuur die Twentse steden typeert. Maar ook aan de centrale, vaak bepalende plek die de kerk in de omgeving inneemt. Naar verwachting verliezen veel van die kerken de komende jaren hun functie. Dat kun je niet zomaar laten gebeuren, daar moet je over nadenken. We willen later geen spijt hebben dat we deze waardevolle gebouwen zomaar hebben laten verdwijnen, vonden de initiatiefnemers.’ 

Workshop

Het Oversticht faciliteerde in oktober 2019 een workshop over de toekomst van de Twentse kerken. Er waren zo’n twintig deelnemers. Gemeenten als Almelo, Rijssen/Holten, Enschede, Hengelo en Borne waren vertegenwoordigd. Maar ook de protestantse kerk, stichting Stad en regio en netwerkorganisatie Stimuland.  En natuurlijk de initiatiefnemers.  Mireille: ‘We hebben bij gemeenten gepeild of er voldoende animo was voor een Twentse aanpak. Die was er.’

Samenhang

Mireille: ‘Kijk je regionaal, dan kom je waarschijnlijk tot betere afwegingen en een beter verhaal. Stel, je gaat zoeken naar goede herbestemmingen, dan is het niet wenselijk dat er te vaak voor dezelfde oplossing wordt gekozen. Dat er in de regio bijvoorbeeld plotseling vijf theaters of bedrijfsverzamelgebouwen bijkomen. Je wilt als gemeenten dan liever gezamenlijk kijken en zoeken naar samenhang.’
Met het benoemen en onderbouwen van de samenhang tussen de kerken in Twente, draag je bij aan de ziel van Twente, vonden de aanwezige kerkenvertegenwoordigers. ‘En het gemeenschappelijke verhaal van de Twentse kerken zou ook weleens toeristische mogelijkheden kunnen bieden’, zegt Mireille. Zie de verhalen van de stichtingen Alde Fryske Tsjerken en Oude Groninger Kerken. 

Kerngroep

Ook belangrijk, aldus Mireille: ‘Binnen kleinere gemeenten kan de mankracht voor erfgoed beperkt zijn tot minder dan 1 fte. Dan is het fijn om je aandacht voor erfgoed te kunnen borgen door op te trekken in een groter verband. Bijvoorbeeld door het opzetten van een regionale loketfunctie. Plus: hierin samen optrekken drukt hoogstwaarschijnlijk de kosten.’ 
De bijeenkomst in oktober leverde dus enthousiasme op voor de mogelijkheden om gezamenlijk een kerkenvisie te ontwikkelen. Er werd een kerngroep samengesteld om dit verder uit te werken. Mireille is optimistisch: ‘Gezamenlijke kerkenvisies voor heel Twente – goed mogelijk dat die er komen.’

Reacties