U bent hier

Herbestemming Mariënhage: interview met projectmanager Sandra Poelman

donderdag 31 mei 2018 - 11:46

“Mariënhage is een groene oase van rust middenin de stad; een plek die we koesteren”

Als alles goed gaat is het kloostercomplex Mariënhage eind 2019 omgetoverd tot toegankelijk ceremoniehuis, restaurant en congreshotel. Dit prachtige project, DELADomus, ging niet zonder slag of stoot, maar door ijzersterke samenwerking gaat het lukken. Projectmanager van de gemeente Eindhoven Sandra Poelman blikt trots terug en kijkt reikhalzend vooruit. Loop met haar mee door het Middeleeuwse complex.

Pleidooi van veertien paters

“In 2011 viel een brief van drieëntwintig paters van de Orde der Augustijnen op de mat van ons gemeentehuis in Eindhoven. Zij woonden in het Middeleeuwse klooster Mariënhage middenin het stadshart. In het bijbehorende gebied Mariënhage staan ook de Paterskerk, de Studentenkapel en een door Augustijnen gestichte school. Het aantal Augustijnen werd steeds minder talrijk en de pastorale zorg in de kerk begon te zwaar te worden. Ook was de kerk nodig aan restauraties toe. De Augustijnen konden de kosten niet meer opbrengen en waren bang dat hun erfgoed zou veranderen in een met hekken afgezet bouwval. Hun brief was een pleidooi aan het gemeentebestuur: kunt u de kerk van ons overnemen?”

Koesteren en openstellen

“Aangezien de gemeente eigenaar was van de oude school met kapel, die ook aan restauratie en een duurzame bestemming toe waren, besloot onze wethouder Schreurs tot gezamenlijke gebiedsontwikkeling. Toen begon het bij mij meteen te kriebelen, ik wilde me wel over dat mooie stukje stad ontfermen. Een start-up van twee ambtenaren, twee paters en een wethouder ging aan de slag.”

“Mariënhage is een groene oase van rust middenin de stad. Die moeten we koesteren en openstellen voor publiek, vonden we. Hoewel ik al sinds begin jaren 90 in Eindhoven woonde, had ik voorafgaande aan dit project nog nooit een voet in het gebied gezet. Dat zegt iets. Het was niet toegankelijk voor publiek. Ons idee was dat het onderdeel van de stad moest worden en een publieke functie moest krijgen. Je kunt er woningen van maken, maar dan is het nog niet open voor publiek.”

De grootste spelers in de samenwerking: Edzo Doeve, Toine van Velthoven, Jaap Meijs, Ria Luichies, Karel Franken (namens DELA), Louis Mulder, Paul Clement, Piet Stikkelbroek, Jasper van Deurzen (namens Orde der Augustijnen), Henri Swinkels, Arno van den Hurk, Wybe Theijse (namens Provincie Noord-Brabant), Mary-Ann Schreurs, Sandra Poelman, Maurice Delil, Corné Horsten, Marlies van der Heijden (namens gemeente Eindhoven), Peter Hoesbergen, Bert Dirrix, Arie van Rangelrooij, Peter Lubbers (ontwerpteam)

Marktverkenning

“We organiseerden een marktverkenning, waarin het maatschappelijke thema: ‘met hart en ziel’ centraal stond. Het was niet alleen een financieel verhaal van ‘Wat heb je ervoor over?’, maar we trokken partijen aan die recht zouden doen aan de erfenis van de paters. Tot onze grote verbazing kwamen er wel 29 partijen op af! In 2013; hartje economische crisis.”

DELA past perfect

“Coöperatie DELA, specialist in uitvaartverzekeringen en -verzorging bood een concept dat naadloos paste bij waar de Augustijnen voor staan: verbinding, verdieping en ontmoeting. De coöperatie voelde zich aangesproken door de Augustijnen, die de afgelopen ruim honderd jaar veel hebben betekend voor Eindhoven. Niet alleen op kerkelijk, maar ook op maatschappelijk gebied. Met DELADomus wil  DELA een ontmoetingsplek creëren die zorgt voor betekenisvolle verbindingen tussen mensen en generaties. Alle grote ceremonies van het leven kunnen hier worden gevierd, niet alleen rouwen, maar ook trouwen, geboortefeesten, jubilea ga zo maar door. We hadden dus een partij gevonden die inhoudelijk helemaal klopte en financieel behoorlijke draagkracht heeft.”

Provincie investeert mee, gemeente bedenkt inventieve oplossing

“Toen bij het rekenen en tekenen bleek dat we toch nog miljoenen tekortkwamen voor restauratie en herbestemming, wilde de provincie Noord-Brabant gelukkig mee investeren. Met de investering blijft het erfgoed voor Brabant behouden, mét een nieuwe functie. Als gemeente moesten wij wel de kosten met de provincie delen. Poeh, dat was een enorme opgave. Wij hadden dat geld ook niet zomaar op de plank liggen. Maar we hebben ons keihard ingezet om het toch voor elkaar te krijgen.

We hebben een ingenieuze oplossing bedacht: de toekomstige toeristenbelasting en hogere OZB zijn aan de voorkant ingezet als dekking. Zo konden we dit prachtige project mogelijk maken, vanuit het besef dat deze toekomstige opbrengsten niet binnenkomen als de gemeente niets zou doen.”

Architectonische regeljackpot

“Financieel was het rond, maar we hadden natuurlijk ook een architectonische regeljackpot te pakken. Het complex is niet alleen één groot rijksmonument, het is ook een archeologisch monument, ligt aan een ecologisch belangrijke rivier én moest ingebed worden in hartje Eindhovense binnenstad. De architecten en stedenbouwkundigen hebben heel goed werk geleverd.”

Loop je mee?

 “Waar nu nog alle gebouwen in het complex met hun rug naar elkaar toe staan, komt eind 2019 de glazen hoofdentree voor het hele gebied: de knoop. Van daaruit kun je naar alle gebouwen en dat maakt het hele gebied open en toegankelijk voor iedereen. Loop je de knoop binnen vanaf het kerkplein, dan kom je in de foyer van de grote zaal: de Paterskerk. Een prachtige, neogotische ruimte met authentieke elementen. Verder wandelend in de knoop, word je vriendelijk ontvangen in de lobby van het congreshotel. Hier kun je inchecken in een van de 69 kamers en een kopje koffie drinken, binnen of buiten op het mooie terras. Óf verder doorlopen, naar het restaurant aan de Dommel en de kleine zaal daarboven: de Studentenkapel. Qua routing wordt het gebied nu ook onderdeel van de stad. Door de bijzonder fraaie tuin van het congreshotel wandel je over een paadje naar de Dommel en via een klein bruggetje loop je weer verder.”

Samenwerking

“De bouw is inmiddels gestart. Ik ben enorm trots op wat we voor elkaar hebben gekregen met DELA, de augustijnen, de provincie, het NRF en de gemeente. Het had niet zonder de fantastische samenwerking gekund. We hadden altijd respect voor elkaars standpunten; ook al liepen die soms uiteen. We hebben nooit gedacht ‘dat is niet mijn probleem’ en hebben elkaar in de zoektocht echt versterkt. En de augustijnen zijn zo blij! Hun complex is nu in goede handen en krijgt een functie die aansluit bij wat zij altijd hebben nagestreefd. Zoals ze zelf zeggen: het verhaal gaat door.”

Wat kunnen we leren van deze casus?

  • Zoek een concept dat aansluit bij de oude waarden.
  • Denk groter dan alleen de opgave van de casus.
  • Durf oplossingen voor (financiële) problemen buiten de gebaande paden te zoeken.
  • Heb respect voor elkaars standpunten en blijf open communiceren.
  • Help mee elkaars problemen op te lossen.

Reacties