U bent hier

Impressie provinciale voorlichtingsbijeenkomst Utrecht (28 maart 2019)

woensdag 24 april 2019 - 16:14

Op 28 maart was de provinciale voorlichtingsbijeenkomst kerkenvisies voor de provincie Utrecht in de Sint Joriskerk te Amersfoort: een prachtig voorbeeld van een grote kerk die multifunctioneel gebruik op eigenzinnige en met veel energie vorm weet te geven. Dat werd duidelijk uit het sprekende verhaal van Annet van Goor. De samenstelling van de groep was divers: zowel vanuit gemeenten, kerkgenootschappen, erfgoedorganisaties als betrokken partijen en geïnteresseerde burgers. Tijdens de middag is vanuit het Programma Toekomst Religieus Erfgoed een toelichting gegeven op het instrument ‘kerkenvisie’. Alwin Kaashoek heeft het proces van een kerkenvisie verduidelijkt aan de hand van de ervaringen uit een aantal gemeenten. Tijdens een interactief deel, speeddaten, kon men elkaar beter leren kennen en ervaringen uitwisselen. Daarna vertelde Alice Gut hoe het gaat met de kerkgebouwen in Utrecht na het opstellen van een kerkenvisie. Annet van Goor gaf vervolgens een heldere kijk op de opgave waarvoor een grotere kerk staat en hoe je daar met veel energie, creativiteit en inspanning het hoofd aan kan bieden. Het Steunpunt Archeologie en Monumenten Utrecht gaf een samenvatting van de middag, waarna er gelegenheid was de kerk te bekijken. Allemaal mooie aanvullende verhalen die het brede scala van de opgave helder weergaven.

De noodzaak om met elkaar de dialoog aan te gaan wordt over het algemeen onderkend. Het is nog wel zoeken hoe, wanneer en met wie. In Utrecht lag de focus tijdens de bijeenkomst op kennis ophalen over het instrument kerkenvisies: is het iets dat nodig is in onze gemeente? Past het bij onze gemeente? Hoe krijg ik mijn gemeentebestuur zover? Ook vanuit de kerkelijke gemeenten en de andere partijen is enige terughoudendheid, zowel richting het instrument als richting elkaar. Het was goed om dit met elkaar te delen.

De Sint Joriskerk te Amersfoort

Er is bewust gekozen om (het opstellen van) de kerkenvisie vormvrij te laten zodat iedere gemeente met alle betrokkenen haar eigen proces kan doorlopen. Die behoefte aan maatwerk komt ook duidelijk naar voren in de bijeenkomsten. Zaken als het aantal kerkgebouwen, stad of platteland, de plaatselijke cultuur en gemeenschap zijn van invloed op de aanpak. Aan de andere kant is er ook duidelijk de vraag naar richtlijnen, stappenplannen en meer concreetheid. Er komen mooie voorbeelden naar voren van geslaagde her-/nevenbestemmingen door energieke en gedreven initiatiefnemers. Maar ook worden de zorgen gedeeld over de vele leegkomende kerkgebouwen en de kerkgebouwen die nog in functie zijn maar nauwelijks het hoofd boven water kunnen houden.

Wat valt op? Welke vragen leven er in Utrecht?

  • Waar mag het geld voor ingezet worden? – de decentralisatie-uitkering kerkenvisies is bedoeld voor het proces om te komen tot een kerkenvisie: de dialoog over alle kerken en tussen alle partijen binnen de grenzen van een gemeente.
  • Hebben de Bisschoppen en PKN ook de samenwerkingsafspraken ondertekend? – ja, het Interkerkelijk Contact Overheidszaken, dat 31 kerkgenootschappen vertegenwoordigt, heeft namens o.a. de bisdommen en PKN de afspraken ondertekend. Dus ook het Aartsbisdom Utrecht.
  • Bestaat er geen risico dat binnen een gemeente bepaalde kerken heel veel aandacht/geld krijgen (omdat ze meer problematiek hebben, of beter vertegenwoordigd zijn)? – de kerkenvisie is bedoeld voor alle kerkgebouwen en alle partijen, dus als de gemeente een goed proces voert , krijgt elk gebouw de aandacht die het nodig heeft. Wel kan het zijn dat de prioriteit gelegd wordt bij bijvoorbeeld kerkgebouwen die binnen nu en 5 jaar de deuren sluiten. Ook dat is onderdeel van het proces.
  • Wordt de omgeving ook meegenomen bij de kerkgebouwen? – als we spreken over kerken of kerkgebouwen bedoelen we het kerkgebouw, het interieur, de directe omgeving (met begraafplaats, tuin ed) en tevens de archeologie in de grond: kortom het is een ruim begrip.
  • Welke kerken tellen mee? En welke kerken neem je mee in de visie? – er is een klein verschil tussen de kerkgebouwen die meetellen voor de hoogte van de decentralisatie-uitkering en alle kerken binnen een gemeente. Alleen kerken, die oorspronkelijk als gebedshuis gebouwd zijn worden meegenomen in de telling. De kloosterkerken en –kapellen vallen buiten de telling. Het is wel aan te bevelen om alle kerken mee te nemen in de op te stellen visie. De ervaring leert dat het gebruik van de kerken van invloed is op elkaar en dat het goed is de totale samenhang te bekijken.

Kortom, nog veel vragen om te beantwoorden; het moment is daar om gezamenlijk aan de slag te gaan: met elkaar de opgave te gaan verkennen, elkaars belangen leren kennen en begrijpen en van daaruit samen zoeken naar mogelijke oplossingen! Ook is er veel behoefte aan voorbeelden vanuit andere gemeenten. In maart/april 2019 komt een handreiking beschikbaar met diverse achterliggende tools, die hierin zeker kunnen gaan helpen. Ook de bijeenkomsten krijgen  een vervolg  waarbij de steunpunten, de provincies en de partners van het samenwerkingsprogramma zich sterk maken om alle betrokkenen te ondersteunen.

Op de website van het STAMU zijn een aantal van de lezingen van de voorlichtingsbijeenkomst terug te vinden.

Reacties