U bent hier

Kerken tellen - actiepunt 'DeVerbinding'

dinsdag 20 februari 2018 - 09:23
Domtoren

Domtoren in Utrecht

Vaak wordt de vraag gesteld: hoeveel kerken zijn er nu precies in Nederland? Of, hoeveel kerken zijn herbestemd? Hoeveel kerken staat sluiting te wachten? Begrijpelijke vragen die lastig te beantwoorden zijn omdat er nergens een centrale registratie plaatsvindt. Bij benadering weten we dat er nu 5.500 kerkgebouwen, kloosters en synagogen in Nederland zijn. Ook is de verwachting van de kerkeigenaren dat er de komende 10 jaar naar schatting tussen de 1.500 en 4.500 van deze gebouwen hun oorspronkelijke functie zullen verliezen. Om deze schattingen om te zetten naar feiten is er meer grip op de cijfers nodig.
 
Daarom is een van de actiepunten van de afspraken die gemaakt worden binnen de nieuwe Agenda Toekomst Erfgoed 'DeVerbinding' dat we proberen zo goed als mogelijk de gegevens op orde te krijgen. Want als de data straks op orde zijn kunnen we antwoorden geven op de vragen die hierboven zijn gesteld. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is daartoe begonnen om de eigen gegevens over de rijksmonumentale kerken op te schonen. Die data ligt er nu en wordt gekoppeld aan GIS-systemen. Ter illustratie een impressie van rijksbeschermde kerken op de kaart van Nederland. De zwarte stippen maken direct gebieden herkenbaar waar veel kerken staan: in Friesland, Limburg, de steden en langs de rivieren.

Alle rijksbeschermde kerken
Alle rijksbeschermde kerken

Zetten we alle kerktorens op de kaart dan wordt bijvoorbeeld duidelijk dat de zwaardere kerktorens op een ondergrond staan die zo'n toren kan dragen. Maar de verschillende type torens zeggen ook iets over de bouwgebruiken in de verschillende regio's.

Type kerktorens
Type kerktorens

Meer ingezoomd is het mogelijk om per provincie kerken ingedeeld naar bouwvolume in beeld te brengen. Zo valt bijvoorbeeld op dat Overijssel relatief veel extra grote kerken heeft. Dat verwacht je wellicht hier niet direct en het kaartje roept meteen weer nieuwe vragen op. Waarom hier? Hoe verhoudt de hoeveelheid extra grote kerken zich tot de dichtheid van de lokale bevolking? En zegt deze verhouding iets over mogelijk toekomstige leegstand?

Kerken naar grootte in Overijssel
Kerken naar grootte in Overijssel

Afspraken tussen partners

Op 1 februari jl. was er een bijeenkomst met vertegenwoordigers van kerkeigenaren, provincies, gemeenten, de RCE en andere erfgoedinstellingen waarbij besproken is wat er bij verschillende organisaties aan gegevens ligt, waar men mee bezig is en hoe een en ander gekoppeld zou kunnen worden. De sfeer was enthousiast en hoopvol. De techniek maakt het de laatste jaren immers steeds eenvoudiger om koppelingen te maken. Daar staat tegenover dat de data-analyse een flinke kluif is. Er zijn onderling afspraken gemaakt en er wordt bezien of een selectie van de data om te zetten is in een publicatie die kan worden aangeboden bij de ondertekening van de afspraken rondom DeVerbinding. Daarbij is het de bedoeling om interessante issues in beeld te brengen, een profiel per provincie op te leveren en bepaalde thema's uit te lichten, zoals kerktorens of orgels. Er werd half grappend al gesproken over een nieuwe Bosatlas voor het religieus erfgoed. Wie weet... Wij zullen u met regelmaat op de hoogte stellen van de vorderingen en u voorproefjes laten zien van wat nu al mogelijk is.

Geschreven door: Frank Strolenberg en Nicole Roeterdink, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Reacties