U bent hier

Kerk en Kunst

In november start het project Kerk en Kunst. In 6 kerkgebouwen, dwars door heel Nederland heen, gaan kunstenaars op zoek naar de betekenis van dat gebouw. Ze onderzoeken wat een kerk is, was en zou kunnen zijn en bieden zo een breder perspectief op het gebouw.
‘Is dat nu zo bijzonder?’ vraagt u zich misschien af? Toch wel. Omdat het niet gaat over kunst voor kerken of kunst in kerken, maar het betreft kunst over kerkgebouwen. Dat vraagt wellicht om enige toelichting.

Kunst voor kerken

Kerken en kunst hebben al een eeuwenlange relatie met elkaar, met hoogte- en dieptepunten. Oudtestamentisch gezien was het verboden afbeeldingen te maken van enig wezen boven in de hemel, beneden op aarde of in de wateren onder de aarde. Maar al vanaf het moment van formele ‘legalisering’ werden aspecten van het christelijk geloof figuratief afgebeeld. Kunst werd daarnaast ook ingezet als didactisch hulpmiddel en in de Middeleeuwen ontwikkelde zich een bloeiende beeldcultuur, die tijdens de reformatie natuurlijk stevig onder druk kwam te staan. Omstreeks 1800 was de tijd van de kerk als belangrijke opdrachtgever voor christelijke kunst wel zo’n beetje voorbij. Alhoewel er natuurlijk tot op de dag van vandaag kunst voor kerken wordt gemaakt, al is die kunst tegenwoordig vaak een stuk soberder dan vroeger.

Kunst in kerken

In de laatste decennia van de vorige eeuw werd de kerk ook steeds meer een podium voor kunst. Zo kregen kunstenaars die reflecteerden op ‘de kerk’ als instituut of op de veranderende rol van het geloof in de samenleving bijvoorbeeld een podium. Maar er werden bijvoorbeeld ook (foto)tentoonstellingen gepresenteerd over activiteiten die vaak dicht tegen het diaconale werk van de kerk aanliggen: zorg, onderwijs, solidariteit etc. De laatste jaren zien we steeds vaker dat kerken zich als podium openstellen voor allerlei kunstmanifestaties waarbij het kerkgebouw een sfeervolle ambiance biedt. Kerken als de Bergkerk in Deventer of de Nieuwe Kerk in Amsterdam zetten expliciet in op deze functie als expositieruimte.

Kunst over kerken

Het project Kerk en Kunst heeft tot doel om het wezen van een kerkgebouw te onderzoeken. Een kerkgebouw kent immers vele betekenissen. Voor gelovigen en niet gelovigen. Als huis van God, als plek van ontmoeting, als tempel van cultuur, als plek van herinnering, als markant gebouw in de wijk of het dorp. In gesprek met de gelovigen, de gebruikers, de bezoekers, het gebouw en z’n verhalen gaan kunstenaars van verschillende kunstdisciplines op zoek naar deze meervoudige betekenis van een kerkgebouw. Vervolgens verbeelden de kunstenaars deze betekenissen en geven ze als cadeau terug aan de kerkeigenaar. 

Vanuit het Programma Toekomst Religieus Erfgoed wordt het project Kerk en Kunst gesteund omdat we hopen zo de bekendheid met- en interesse in de kerkgebouwen, hun interieurs en verhalen te vergroten. En zo meer mensen op te laten staan voor de toekomst van hun kerkgebouw.

Frank Strolenberg
Toekomst Religieus Erfgoed

Nieuwsbrief nummer: 43 • Verstuurd op: woensdag 30 oktober 2019 - 15:57